Tedbir, Yoksulluk ve İştirak Nafakası Farkları Nelerdir?
Üç Nafaka Türü Karşılaştırma Tablosu
| Ölçüt | Tedbir Nafakası | Yoksulluk Nafakası | İştirak Nafakası |
|---|---|---|---|
| Dayanak | TMK m. 169 | TMK m. 175 | TMK m. 182 |
| Kimin için | Eş ve çocuklar | Boşanmayla yoksulluğa düşecek eş | Ergin olmayan çocuk |
| Başlangıç | Dava tarihi | Kararın kesinleşmesi | Kararın kesinleşmesi |
| Kusur şartı | Aranmaz | Talep edenin kusuru daha ağır olmamalı | Aranmaz |
| Süre | Kesinleşmeye kadar | Süresiz (kaldırma sebepleri saklı) | Erginliğe kadar |
| Talep şartı | Çocuk için talepsiz de hükmedilir | Talep şart | Talepsiz de hükmedilebilir |
Tedbir Nafakası: Dava Tarihinden İtibaren
Boşanma davası açılınca hakim, TMK m. 169 uyarınca eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır; tedbir nafakası bu önlemlerin başında gelir. Kusur araştırması yapılmaz ve nafakaya kural olarak dava tarihinden itibaren hükmedilir; ara kararla belirlenen tutar, aylık olarak boşanma kararı kesinleşinceye kadar ödenir. Eşlerin aynı evde oturmaya devam etmesi dahi tedbir nafakasına engel değildir; dava süresince kullanılabilecek diğer haklarla birlikte dava sürerken eşlerin hakları yazımızda ayrıntılandırdık.
Yoksulluk Nafakası: Kesinleşmeden Sonra Süresiz
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Talep şarttır; talep edilmeyen yoksulluk nafakasına mahkeme kendiliğinden hükmedemez. Şartların ayrıntısı ve çalışma durumunun etkisi için çalışmayan eş nafaka alabilir mi yazımıza, kusur dengesinin sonuçları için eşit kusurda nafaka ve tazminat yazımıza bakınız.
İştirak Nafakası: Çocuk İçin
Velayet kendisine bırakılmayan eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücü oranında katılmak zorundadır. İştirak nafakası boşanma kararının kesinleşmesiyle başlar; çocuğun ergin olmasına kadar sürer, eğitim devam ediyorsa yardım nafakası olarak uzayabilir. Çocuk yararına nafaka kamu düzeninden olduğundan hakim talep olmasa dahi hükmedebilir. Velayet düzenlemesinin esasları için boşanma davasında velayet yazımıza bakabilirsiniz.
Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
Mahkeme; tarafların ekonomik ve sosyal durumu, gelir ve mal varlığı, yaşam standardı, çocuğun yaşı ve eğitim gideri ile paranın alım gücünü birlikte değerlendirir. Kolluk aracılığıyla ekonomik-sosyal durum araştırması yaptırılır; bordro, banka kayıtları ve tapu-araç sorgulamaları belirleyicidir. Koşullar değiştikçe nafaka sabit kalmaz: artış için nafaka artırımı davası, azaltma ve sona erdirme için nafakanın azaltılması ve kaldırılması yazılarımıza; ödenmeme halindeki yaptırımlar için nafaka ödenmezse ne yapılır rehberimize bakınız.
Sıkça Sorulan Sorular
S: Tedbir nafakası dava tarihinden itibaren mi işler?
C: Evet. Tedbir nafakasına kural olarak dava tarihinden itibaren hükmedilir ve boşanma kararının kesinleşmesine kadar devam eder; kusur araştırması yapılmaz.
S: Yoksulluk nafakası ne zaman başlar?
C: Boşanma kararının kesinleşmesiyle başlar. Dava süresince ödenen tedbir nafakası, kesinleşmeyle birlikte koşulları varsa yoksulluk nafakası olarak devam ettirilir.
S: İştirak nafakası kaç yaşına kadar ödenir?
C: Kural olarak çocuk ergin oluncaya (18 yaş) kadar ödenir; çocuk eğitimine devam ediyorsa erginlikten sonra da eğitim süresince yardım nafakası olarak sürdürülebilir.
S: Üç nafaka aynı anda istenebilir mi?
C: Evet. Dava dilekçesinde eş için tedbir ve yoksulluk nafakası, çocuk için tedbir ve iştirak nafakası birlikte talep edilebilir; tedbir nafakaları dava süresince, diğerleri kesinleşme sonrasında geçerlidir.
S: Nafaka talep edilmezse mahkeme kendiliğinden hükmeder mi?
C: Eş yararına yoksulluk nafakasına talep olmadan hükmedilemez. Çocuk yararına tedbir ve iştirak nafakası ise kamu düzenindendir; hakim talep olmasa da çocuğun ihtiyaçlarını gözeterek nafakaya karar verebilir.
