Tazminat Hukuku

Ankara Tazminat Hukuku Avukatı: Tazminat hukuku; hukuka aykırı eylem veya ihmaller sonucunda uğranılan maddi ve manevi zararların giderilmesini konu alan bir hukuk dalıdır. Trafik kazası, iş kazası, tıbbi hata, haksız fiil veya sözleşmeye aykırılık gibi pek çok farklı nedenden kaynaklanan zararlar bu kapsamda değerlendirilebilmektedir. Bu yazıda Ankara'da tazminat hukukuna ilişkin temel kavramlar, dava türleri, zamanaşımı süreleri ve hukuki koşullar kapsamlı biçimde ele alınmaktadır.

Tazminat Hukuku Nedir?

Tazminat; hukuka, kanuna veya sözleşmeye aykırı bir davranış sonucunda oluşan maddi ya da manevi zararların giderilmesi amacıyla ödenen bedeldir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil ve sözleşmeye aykırılık hükümleri, tazminat hukukunun temel yasal dayanağını oluşturmaktadır.

Tazminat hukuku uygulamada iki temel kaynaktan beslenir. Birincisi; kanundan doğan sorumluluk olup haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme bu kapsamdadır. İkincisi ise sözleşmeden doğan sorumluluktur ve taraflar arasındaki hukuki ilişkiye aykırı davranışları kapsar. Her iki kaynakta da zararın varlığı ve ispatı, tazminat talebinin temel koşuludur.

Tazminat, zenginleşme aracı değildir; kural olarak yalnızca gerçek zararın karşılanmasına hizmet eder. Bununla birlikte manevi tazminatta hâkim, zararın niteliğini ve tarafların koşullarını gözeterek takdir hakkını kullanmaktadır.

Ankara Tazminat Hukuku Avukatı - Parla Hukuk Bürosu

Tazminat Sorumluluğunun Dört Koşulu

Bir tazminat talebinin hukuken kabul görebilmesi için dört temel koşulun aynı anda gerçekleşmesi zorunludur. Bu koşullardan birinin eksik olması, tazminat davasının reddedilmesine yol açar.

Hukuka Aykırılık

Gerçekleştirilen eylemin ya da ihmalin hukuk düzenince yasaklanmış veya sözleşmeyle üstlenilmiş yükümlülüklere aykırı olması gerekmektedir. Hukuka uygunluk nedenleri hukuka aykırılığı ortadan kaldırabilir.

Kusur

Kural olarak tazminat sorumluluğu kusura dayanır; ancak tehlike sorumluluğu ve sebep sorumluluğu gibi durumlarda kusursuz sorumluluk da söz konusu olabilmektedir. Kusur; kast veya ihmal biçiminde tezahür eder.

Zarar

Hukuka aykırı eylem sonucunda gerçek ve belgelenebilir bir zararın doğmuş olması gerekir. Zarar; malvarlığındaki azalma, kazanç kaybı, tedavi giderleri ya da kişilik haklarının zedelenmesi biçiminde ortaya çıkabilir.

İlliyet Bağı

Hukuka aykırı eylem ile meydana gelen zarar arasında uygun nedensellik bağının varlığı zorunludur. Başka bir deyişle zarar, o eylem olmaksızın gerçekleşmeyecek olmalıdır.

Tazminat Türleri

Maddi Tazminat

Zarar görenin malvarlığında meydana gelen fiilî azalmayı ve yoksun kalınan kazancı kapsayan tazminat türüdür. Tedavi giderleri, çalışamama nedeniyle yitirilen gelir, araç hasar bedeli, değer kaybı ve destekten yoksun kalma zararları maddi tazminat kapsamında değerlendirilen başlıca kalemlerdir. Maddi tazminatın miktarı, zarar ispat belgelerine ve bilirkişi hesaplamalarına göre belirlenir.

Manevi Tazminat

Kişilik haklarının zedelenmesi, bedensel bütünlüğe saldırı, ağır acı ve elem yaşanması ya da yakın kaybedilmesi gibi durumlarda talep edilen tazminat türüdür. Manevi tazminat miktarı, hâkimin takdir yetkisi kapsamında belirlenir; olayın ağırlığı, tarafların ekonomik durumu ve zararın niteliği bu takdirde belirleyici rol oynar.

Sık Görülen Tazminat Davaları

Dava Türü	Hukuki Dayanak	Kapsam ve Özellikler
Trafik Kazası Tazminatı	TBK m. 49 vd., KTK m. 85	Araç hasar bedeli, değer kaybı, tedavi giderleri, geçici ve kalıcı iş göremezlik kayıpları, destekten yoksun kalma. Zorunlu trafik sigortası teminat limitleri ve SGK ödemeleri hesaba katılır.
İş Kazası Tazminatı	TBK m. 417, 5510 s. K. m. 13	İşverenin kusur oranına göre belirlenen maddi ve manevi tazminat. SGK tarafından bağlanan iş göremezlik geliri mahsup edilir. Destekten yoksun kalma tazminatı yakınları da ilgilendirir.
Malpraktis (Tıbbi Hata)	TBK m. 49, 112	Hekimin tıbbın genel kurallarından sapması sonucu uğranılan zarar. Hem hekim hem de sağlık kuruluşu aleyhine dava açılabilir. Adli tıp bilirkişisi raporu süreçte belirleyici rol oynar.
Destekten Yoksun Kalma	TBK m. 53	Ölüm olayı nedeniyle geçimini kaybeden yakınların uğradığı maddi zararın tazmini. Ölenin bakiye ömrü, geliri ve kusur oranı esas alınarak aktüer hesaplamasıyla belirlenir.
Haksız Fiil Tazminatı	TBK m. 49-76	Fiziksel saldırı, mala zarar verme, hakaret ve benzeri hukuka aykırı eylemlerden doğan zarar talepleri. İspat yükü kural olarak davacıya aittir.
Sözleşmeye Aykırılık	TBK m. 112 vd.	Sözleşme yükümlülüğünün hiç ya da gereği gibi yerine getirilmemesi sonucu uğranılan zarar. Borçlunun kusursuzluğunu ispat etmesi gerekmektedir.
Ürün Sorumluluğu	TBK m. 71, 4077 s. K.	Hatalı ve güvenliksiz ürünlerden kaynaklanan beden veya mal zararları. Üretici, ithalatçı ve satıcı zinciri içinde sorumluluk doğabilmektedir.

Tazminatta Zamanaşımı Süreleri

Tazminat davalarında zamanaşımı süresinin takibi son derece önemlidir. Süre aşıldığında dava hakkı ortadan kalkar ve tazminat talebinde bulunulamaz hâle gelir.

Tazminat Türü	Zamanaşımı Süresi	Başlangıç Noktası
Haksız fiilden doğan tazminat	2 yıl / azami 10 yıl	Zararın ve failin öğrenildiği tarih / fiilin gerçekleştiği tarih
Sözleşmeden doğan tazminat	10 yıl (genel)	Borcun muaccel olduğu tarih
Trafik kazası tazminatı	2 yıl / azami 10 yıl	Kazanın ve sorumlusunun öğrenildiği tarih
İş kazası tazminatı	10 yıl	Kazanın gerçekleştiği tarih
Destekten yoksun kalma	2 yıl / azami 10 yıl	Ölüm ve sorumlusunun öğrenildiği tarih
Malpraktis tazminatı	2 yıl / azami 10 yıl	Zararın ve sorumlu sağlık kuruluşunun öğrenildiği tarih

Dikkat: Haksız fiil aynı zamanda suç teşkil ediyorsa ve ceza kanununda daha uzun bir dava zamanaşımı öngörülmüşse tazminat davasında da bu daha uzun süre uygulanmaktadır. Zamanaşımı dolmadan önce dava açılması ya da zamanaşımını kesen bir işlem yapılması büyük önem taşımaktadır.

Tazminat Davasında İspat

Tazminat davalarında ispat yükü kural olarak davacıya aittir. Zarar görenin; uğradığı zararı, karşı tarafın hukuka aykırı eylemini ve bu ikisi arasındaki nedensellik bağını somut belgelerle ortaya koyması gerekmektedir.

Belge ve Deliller

Hastane kayıtları ve tedavi belgeleri, kaza tutanakları, fatura ve makbuzlar, tanık beyanları, güvenlik kamerası ve fotoğraf gibi dijital deliller ile işyeri kayıtları tazminat davalarında en sık başvurulan delil türleridir.

Bilirkişi İncelemesi

Mahkeme; tazminat miktarının belirlenmesinde aktüer, adli tıp ve mesleki bilirkişilerden görüş alır. Özellikle iş kazası, malpraktis ve trafik kazalarında bilirkişi raporu, karar üzerinde belirleyici etkiye sahiptir.

Kusur Tespiti

Çok taraflı olaylarda her bir tarafın kusur oranı ayrı ayrı belirlenir. Tazminat miktarı, tespit edilen kusur oranıyla doğru orantılı olarak hesaplanır. Zarar görenin müterafik kusurunun bulunması hâlinde tazminattan indirim yapılır.

Sigorta ve SGK Ödemeleri: Trafik kazası veya iş kazası tazminatlarında sigortadan ya da SGK'dan yapılan ödemeler, genel kural olarak tazminat hesabından mahsup edilmektedir. Bu nedenle tazminat miktarını etkileyen tüm ödeme kalemlerinin dava öncesinde doğru değerlendirilmesi önem taşımaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Tazminat davası açmak için hangi koşullar gereklidir?

Tazminat talebinin kabul görebilmesi için dört temel koşulun bir arada bulunması gerekmektedir: hukuka aykırı bir eylem ya da ihmal, kusur (kural olarak), gerçek ve belgelenebilir bir zarar ile eylem ve zarar arasında nedensellik bağı. Bu koşullardan birinin eksik olması hâlinde tazminat talebi mahkemece reddedilir.

Maddi ve manevi tazminat aynı davada talep edilebilir mi?

Evet. Türk Borçlar Kanunu uyarınca maddi ve manevi tazminat talepleri aynı dava dilekçesinde birlikte ileri sürülebilir. Her iki talep için ayrı ayrı hukuki dayanak ve zarar ispatının yapılması gerekmektedir. Mahkeme her iki kalem için ayrı değerlendirme ve hüküm tesis eder.

Trafik kazasında tazminat nasıl hesaplanır?

Trafik kazasında maddi tazminat; araç hasar bedeli, değer kaybı, tedavi giderleri, geçici ve kalıcı iş göremezlik nedeniyle uğranılan kazanç kaybı ile destekten yoksun kalma zararlarını kapsar. Kusur oranı, zorunlu trafik sigortası teminat limitleri ve SGK ödemeleri bu hesaplamada belirleyici unsurlardır. Kalıcı maluliyet durumunda aktüer bilirkişisi tarafından ileriye dönük kayıp hesaplaması yapılmaktadır.

Tazminat davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?

Haksız fiilden doğan tazminat davalarında zamanaşımı; zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlükârda fiilin gerçekleşmesinden itibaren on yıldır. Sözleşmeden doğan tazminat davalarında genel zamanaşımı on yıl olarak belirlenmiştir. Haksız fiilin aynı zamanda suç teşkil etmesi hâlinde ceza kanununun daha uzun zamanaşımı süresi uygulanır.

Tıbbi malpraktis tazminatı nasıl talep edilir?

Tıbbi malpraktis (hekimlik hatası) nedeniyle tazminat talebinde bulunulabilmesi için hekimin ya da sağlık kuruluşunun tedavi sürecinde tıbbın genel kabul görmüş kurallarından sapması ve bu sapma sonucunda hastanın zarar görmesi gerekmektedir. Davada adli tıp bilirkişi incelemesi belirleyici rol oynamaktadır. Hem özel hem kamu hastaneleri aleyhine dava açılabilir; kamu hastaneleri için ayrıca idare mahkemesinde tam yargı davası yolu da mevcuttur.

Destekten yoksun kalma tazminatı nedir?

Destekten yoksun kalma tazminatı; bir kişinin ölümü üzerine onun maddi desteğinden yararlanan ya da yararlanacak olan kişilerin uğradığı maddi zararın karşılanmasına yönelik tazminat türüdür. Ölenin hayatta olsaydı sağlayacağı destek miktarı, bakiye ömür ve kusur oranı esas alınarak aktüer hesaplamasıyla belirlenir. Bu tazminat, yalnızca hukuki mirasçılarla sınırlı değildir; fiilî destek ilişkisinin ispatlanması yeterlidir.

Kısmi dava açılabilir mi?

Evet. Tazminat miktarı dava açma aşamasında kesin biçimde belirlenememişse kısmi dava açılabilir ve yargılama sürecinde bilirkişi tespitinin ardından ıslah yoluyla talep miktarı artırılabilir. Bu yöntem özellikle iş kazası ve trafik kazası tazminatlarında zamanında hak düşürücü sürelerin korunması açısından tercih edilmektedir.

Parla Hukuk Bürosu — Ankara Tazminat Hukuku

Ankara Barosu'na kayıtlı Avukat Hüseyin Yurtseven, tazminat hukuku dahil olmak üzere ceza, iş, aile ve ticaret hukuku alanlarında Ankara'daki müvekkillerine hukuki destek sunmaktadır. Parla Hukuk Bürosu olarak tazminat hukuku kapsamında yürütülen hizmetler;

Trafik kazası maddi ve manevi tazminat davaları
İş kazası ve meslek hastalığı tazminat davaları
Tıbbi hata (malpraktis) tazminat talepleri
Destekten yoksun kalma tazminatı davaları
Haksız fiil ve sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat davaları
Ürün sorumluluğu ve tüketici tazminat talepleri
Tazminat davaları öncesi hukuki danışmanlık

Büromuz; Beştepe Mah. Meriç Cad. No: 5 Milaslı 2000 Plaza A Blok No: 12 (4. Kat) Yenimahalle/Ankara adresinde hizmet vermektedir. Danışmanlık hizmetleri ücretli olup Türkiye Barolar Birliği Asgari Ücret Tarifesi geçerlidir. Hukuki destek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.