Tenkis davası ne zaman açılır?

Tenkis davası; miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufları ya da sağlararası kazandırmaları yoluyla saklı paylı mirasçıların saklı paylarını ihlal etmesi hâlinde açılır. Dava; tasarrufun ve saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlükârda vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren on yıl içinde açılmalıdır.

Miras Hukuku

Q: Saklı pay nedir ve hangi mirasçılara tanınır?

Saklı pay; miras bırakanın ölüme bağlı tasarruflarla dahi dokunamayacağı, kanunla güvence altına alınmış asgari miras payıdır. Altsoy için yasal payın yarısı, anne ve babanın her biri için yasal payın dörtte biri saklı pay olarak belirlenmiştir. Eşin saklı payı ise içinde bulunduğu zümreye göre farklılık gösterir.

Q: Mirasın reddi için ne kadar süre var?

Mirasçı, mirasın kendisine geçtiğini öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde mirası reddetme hakkına sahiptir. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup geçirilmesi hâlinde miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır. Reddin sulh hukuk mahkemesine sözlü ya da yazılı olarak bildirilmesi zorunludur.

Q: Vasiyetname nasıl düzenlenir?

Vasiyetname üç farklı biçimde düzenlenebilir: resmî vasiyetname noterde iki tanık huzurunda düzenlenir; el yazılı vasiyetname tümüyle vasiyetçinin el yazısıyla yazılmalı, tarih ve imza içermelidir; sözlü vasiyetname ise yalnızca ölüm tehlikesi ya da olağanüstü koşullar gibi geçici bir engelin varlığı hâlinde iki tanık aracılığıyla yapılabilir ve bu engel ortadan kalktıktan sonra otuz gün içinde resmî ya da el yazılı vasiyetnameyle pekiştirilmesi zorunludur.

Ankara Miras Hukuku Avukatı: Miras hukuku; bir kişinin ölümüyle birlikte malvarlığının, borçlarının ve haklarının kimlere, hangi oranlarda ve ne şekilde intikal edeceğini düzenleyen bir hukuk dalıdır. Veraset ilamından tenkis davasına, muris muvazaasından mirasın reddine uzanan geniş bir alanda doğru hukuki adımların zamanında atılması, kalıcı hak kayıplarının önüne geçmektedir. Bu yazıda Ankara'da miras hukukunun temel kavramları, yasal miras payları ve dava türleri kapsamlı biçimde ele alınmaktadır.

Miras Hukuku Nedir?

Miras hukuku; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun üçüncü kitabında düzenlenmekte olup gerçek kişinin ölümü, ölüm karinesi ya da gaiplik kararıyla birlikte malvarlığının akıbetini belirleyen kuralları kapsamaktadır. Miras hukuku; mirasçıların kim olduğunu, paylarının ne kadar olacağını, ölüme bağlı tasarrufların sınırlarını ve miras uyuşmazlıklarının nasıl çözüleceğini düzenler.

Miras hukukunda iki temel mirasçı kategorisi bulunmaktadır. Yasal mirasçılar; miras bırakanın alt soyu, ana ve babası, büyükana ve büyükbabası ile sağ kalan eşidir. Atanmış mirasçılar ise miras bırakanın ölüme bağlı bir tasarrufla —vasiyetname veya miras sözleşmesiyle— belirlediği kişilerdir. Her iki kategoride de saklı paylar ve mirasçılık koşulları gözetilmek zorundadır.

Ankara Miras Hukuku Avukatı - Parla Hukuk Bürosu

Yasal Miras Payları ve Zümre Sistemi

Türk Medeni Kanunu, mirasçıları kan hısımlığına ve yakınlık derecesine göre zümreler hâlinde düzenler. Üst zümrede mirasçı bulunması hâlinde alt zümre mirasçısı miras alamaz.

Altsoy Zümresi — Çocuklar ve TorunlarMiras bırakanın çocukları eşit paylarla miras alır. Bir çocuğun miras bırakandan önce ölmüş olması hâlinde o çocuğun payı kendi alt soyuna geçer (halefiyet). Evlilik dışı ya da evlat edinilmiş çocuklar da eşit haklara sahiptir.

II.

Ana ve Baba Zümresi — Birinci Derece ÜstsoyMiras bırakanın alt soyu bulunmuyorsa miras, ana ve babaya geçer; her biri yarım pay alır. Ana ya da babanın önceden ölmüş olması hâlinde o tarafın payı kendi alt soyuna (kardeşlere) intikal eder.

III.

Büyükana ve Büyükbaba Zümresi — İkinci Derece ÜstsoyBirinci ve ikinci zümrede mirasçı bulunmaması hâlinde miras, büyükana ve büyükbabayla bunların alt soyuna geçer. Her iki taraf (ana ve baba yönü) kendi içinde eşit pay alır.

Sağ Kalan EşSağ kalan eş, hangi zümreyle birlikte miras alırsa aldığı payın miktarı değişir: altsoy zümresiyle 1/4, ana-baba zümresiyle 1/2, büyükana-büyükbaba zümresiyle 3/4. Hiç yasal mirasçı yoksa mirasın tamamı sağ kalan eşe kalır.

Saklı Pay ve Tenkis Davası

Saklı pay; miras bırakanın ölüme bağlı tasarruflarla ya da belirli sağlararası kazandırmalarla dahi dokunmaması gereken, kanunun koruma altına aldığı asgari miras payıdır. Saklı paylı mirasçılar yalnızca altsoy, ana-baba ve sağ kalan eşten oluşmaktadır.

Saklı Paylı Mirasçı	Yasal Pay	Saklı Pay Oranı
Altsoy (çocuklar, torunlar)	Duruma göre değişir	Yasal payın 1/2'si
Ana ve babanın her biri	Duruma göre değişir	Yasal payın 1/4'ü
Sağ kalan eş (yalnız mirasçıysa)	Tamamı	Tamamı
Sağ kalan eş (altsoy ile birlikte)	1/4	Tamamının tamamı

Tenkis Davası: Miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufları ya da sağlararası kazandırmaları saklı paylı mirasçıların paylarını zedeliyorsa tenkis davası açılabilir. Bu dava; tasarrufun ve saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl içinde açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olduğundan takibi büyük önem taşır.

Ölüme Bağlı Tasarruflar

Vasiyetname Türleri

Resmî Vasiyetname: Noterde iki tanık huzurunda düzenlenir; en güvenilir ve itiraz edilmesi en güç vasiyetname türüdür. El Yazılı Vasiyetname: Tamamı vasiyetçinin el yazısıyla kaleme alınmalı, tarih ve imza içermelidir; herhangi bir tanık ya da makam gerekmez ancak bilgisayarla yazılan bölümler geçersizdir. Sözlü Vasiyetname: Yalnızca yakın ölüm tehlikesi gibi olağanüstü hâllerde iki tanık aracılığıyla yapılabilir; engelin ortadan kalkmasından itibaren otuz gün içinde resmî ya da el yazılı vasiyetnameyle pekiştirilmesi zorunludur.

Miras Sözleşmesi

Miras bırakan ile bir ya da birden fazla kişi arasında noterde resmî biçimde yapılan ve her iki taraf için de bağlayıcı olan ölüme bağlı tasarruf türüdür. Vasiyetnameden temel farkı, tarafların karşılıklı borç altına girdiği sözleşme niteliğinde olmasıdır; bu nedenle tek taraflı olarak geri alınamaz. Miras bırakanın sağlararası kazandırmalarla miras sözleşmesini ihlal etmesi hâlinde mirasçı tazminat hakkı kazanır.

Vasiyetnamenin Açılması: Vasiyetname; miras bırakanın ölümünün ardından sulh hukuk mahkemesine ibraz edilerek açılmalı ve mirasçılara tebliğ edilmelidir. Vasiyetnameyi elinde bulunduran kişinin ölümü öğrenmesinden itibaren bir ay içinde bu yükümlülüğü yerine getirmesi zorunludur. Vasiyetnameyi saklamak ya da imha etmek hukuki ve cezai sonuçlar doğurur.

Mirasın Reddi

Mirasçı, miras bırakanın borçlarıyla yükümlü olmak istemiyorsa mirası reddedebilir. Ret hakkı; mirasın kendisine geçtiğinin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine sözlü ya da yazılı bildirimle kullanılır.

Gerçek Red

Mirasçının üç aylık süre içinde mahkemeye başvurarak mirası açıkça reddetmesidir. Reddeden mirasçının payı, kendi alt soyuna ya da diğer mirasçılara intikal eder. Mirasçıların tamamı reddetmişse miras, mahkeme kararıyla tasfiye edilir.

Hükmen Red

Miras bırakanın borcunun aktifini açıkça aştığının bilinmesine ya da bu durumun açıkça anlaşılabilmesine rağmen mirası kabul etme yükümlülüğünü doğuran hâllerde mirasçı, ret hakkını kaybetmeksizin dava yoluyla mirasın hükmen reddini talep edebilir.

Reddin Sonuçları

Mirası reddeden mirasçı, miras bırakanın borçlarından hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz. Ret, geriye dönük olarak sonuç doğurur; mirasçı, miras bırakanın ölüm anından itibaren mirasçı sıfatı taşımamış sayılır.

Miras Hukuku Dava Türleri

Dava Türü	Kısa Açıklama	Önemli Süre
Mirasçılık Belgesinin İptali	Hatalı ya da eksik düzenlenmiş veraset ilamının iptali ve yeniden düzenlenmesi talebi	Hak düşürücü süreye tabi değil
Tenkis Davası	Saklı payı ihlal eden tasarrufların orantılı biçimde indirilmesi	1 yıl / 10 yıl
Muris Muvazaası	Mal kaçırma amacıyla yapılan devrin iptali ve tescil talebi	Zamanaşımına tabi değil
Miras Sebebiyle İstihkak	Mirası elinde bulunduran kişiden mirasçılık sıfatının tanınması ve malların teslimi talebi	Mirasın öğrenilmesinden 1 yıl / 10 yıl
Vasiyetnamenin İptali	Ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya şekil eksikliği nedeniyle vasiyetnameye itiraz	Öğrenmeden 1 yıl / 10 yıl
Miras Paylaşımı	Mirasçılar arasında anlaşmazlık hâlinde terekenin mahkeme aracılığıyla paylaştırılması	Her zaman açılabilir
Ortaklığın Giderilmesi	Miras nedeniyle oluşan elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete ya da satışa dönüştürülmesi	Her zaman açılabilir
Miras Sözleşmesinden Dönme	Miras bırakanın sözleşmeyi ihlal etmesi hâlinde tazminat talebi	TBK genel hükümleri

Veraset İlamı (Mirasçılık Belgesi)

Veraset ilamı; mirasçıların kim olduğunu ve miras paylarını resmî olarak belgeleyen, sulh hukuk mahkemesinden ya da noterden alınan belgelerin genel adıdır. Tapu devri, banka hesabı işlemleri, araç tescili ve benzeri tüm miras intikal işlemlerinde zorunlu olarak ibrazı gerekmektedir.

Noterden Başvuru

Yurt içindeki mirasçılar Türk vatandaşıysa herhangi bir notere başvurulabilir. Ölüm belgesi ve nüfus kayıt örneği yeterlidir; işlem genellikle birkaç gün içinde tamamlanır.

Sulh Hukuk Mahkemesinden Başvuru

Yabancı uyruklu mirasçı bulunması, mirasçılar arasında ihtilaf çıkması ya da vasiyetnamenin varlığı hâlinde mahkeme yoluyla alınması zorunludur. Mahkeme ilamı, noter senedine kıyasla daha güçlü bir belge niteliği taşır.

İtiraz ve İptal

Hatalı ya da eksik düzenlenmiş veraset ilamı mahkeme kararıyla iptal ettirilebilir. Özellikle evlilik dışı çocuklar, evlat edinilenler ya da bilinmeyen mirasçıların varlığı hâlinde bu yol gündeme gelir.

Sık Sorulan Sorular

Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) nasıl alınır?

Mirasçılık belgesi; sulh hukuk mahkemesine ya da notere başvurularak alınabilir. Başvuruda ölüm belgesi ve nüfus kayıt örneği yeterlidir. Noterden alınan belge daha hızlı olmakla birlikte yabancı uyruklu mirasçı bulunması ya da mirasçılar arasında anlaşmazlık çıkması hâlinde mahkeme yolu zorunludur. Hatalı düzenlenen belgeler mahkeme kararıyla iptal ettirilebilir.

Saklı pay nedir ve hangi mirasçılara tanınır?

Saklı pay; miras bırakanın ölüme bağlı tasarruflarla ya da belirli sağlararası kazandırmalarla dahi zedeleyemeyeceği, kanunun güvence altına aldığı asgari miras payıdır. Altsoy için yasal payın yarısı, ana ve babanın her biri için yasal payın dörtte biri saklı pay olarak belirlenmiştir. Sağ kalan eş her zaman saklı paya sahip olup oranı içinde bulunduğu zümreye göre değişmektedir.

Mirasın reddi için ne kadar süre var?

Mirasçı; mirasın kendisine geçtiğini öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde mirası reddetme hakkına sahiptir. Bu hak düşürücü süre geçirildiğinde miras kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılır. Reddin sulh hukuk mahkemesine sözlü ya da yazılı bildirimle yapılması zorunludur. Ret hakkı miras bırakanın tüm borçları için geçerlidir; kısmen ret mümkün değildir.

Muris muvazaası davası nedir?

Muris muvazaası; miras bırakanın mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla taşınmazını gerçekte bağış olduğu hâlde satış ya da başka bir devir işlemi görüntüsüyle üçüncü kişiye devretmesidir. Mirasçılar, miras bırakanın ölümünden sonra tapu iptali ve tescil davası açarak miras paylarına düşen hisseleri geri talep edebilir. Bu dava türünde zamanaşımı söz konusu değildir; ancak ispat yükü davacı mirasçıya aittir.

Vasiyetname nasıl düzenlenir ve geçerlilik koşulları nelerdir?

Vasiyetname üç biçimde düzenlenebilir. Resmî vasiyetname; noterde iki tanık huzurunda düzenlenir ve en güvenilir türdür. El yazılı vasiyetname; başından sonuna kadar vasiyetçinin kendi el yazısıyla kaleme alınmalı, kesin tarih ve imza içermelidir — bilgisayarla yazılan ya da imzasız belgeler geçersizdir. Sözlü vasiyetname ise yalnızca yakın ölüm tehlikesi gibi olağanüstü hâllerde iki tanık aracılığıyla yapılabilir; bu engel ortadan kalktıktan sonra otuz gün içinde resmî ya da el yazılı vasiyetnameyle pekiştirilmesi zorunludur.

Tenkis davası ne zaman ve nasıl açılır?

Tenkis davası; miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufları veya belirli sağlararası kazandırmaları saklı paylı mirasçıların saklı paylarını ihlal ettiğinde açılır. Dava; tasarrufun ve saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlükârda vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren on yıl içinde açılmalıdır. Her iki süre de hak düşürücü nitelikte olduğundan zamanında dava açılması büyük önem taşır.

Miras sözleşmesi vasiyetnameden ne bakımdan farklıdır?

Vasiyetname, miras bırakanın tek taraflı irade açıklamasıyla düzenlenir ve sağlığında her zaman geri alınabilir ya da değiştirilebilir. Miras sözleşmesi ise en az iki tarafın resmî biçimde noterde karşılıklı irade açıklamasıyla kurulur ve tek taraflı olarak geri alınamaz; feshedilebilmesi için tarafların anlaşması ya da mahkeme kararı gerekir. Bu nedenle miras sözleşmesi daha güçlü bir hukuki bağ oluşturur.

Parla Hukuk Bürosu — Ankara Miras Hukuku

Ankara Barosu'na kayıtlı Avukat Hüseyin Yurtseven, miras hukuku dahil olmak üzere ceza, aile, iş ve gayrimenkul hukuku alanlarında Ankara'daki müvekkillerine hukuki destek sunmaktadır. Parla Hukuk Bürosu olarak miras hukuku kapsamında yürütülen hizmetler;

Veraset ilamı (mirasçılık belgesi) alınması ve iptali
Tenkis davaları ve saklı pay hesaplaması
Muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davaları
Vasiyetname düzenlenmesi, açılması ve iptali
Miras sözleşmesi hazırlanması ve ihtilaflarının çözümü
Mirasın reddi ve hükmen ret davaları
Miras paylaşımı ve ortaklığın giderilmesi davaları
Miras sebebiyle istihkak davaları

Büromuz; Beştepe Mah. Meriç Cad. No: 5 Milaslı 2000 Plaza A Blok No: 12 (4. Kat) Yenimahalle/Ankara adresinde hizmet vermektedir. Danışmanlık hizmetleri ücretli olup Türkiye Barolar Birliği Asgari Ücret Tarifesi geçerlidir. Hukuki destek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.