İcra ve İflas Hukuku

Q: İcra takibine itiraz süresi ne kadardır?

Borçlu; ödeme emrinin tebliğinden itibaren ilamsız takiplerde yedi gün, kambiyo senetlerine özgü takip yolunda ise beş gün içinde itiraz hakkını kullanabilir. Bu süre geçirildikten sonra itiraz hakkı düşer ve takip kesinleşir.

Q: Haczedilemeyen mal ve gelirler nelerdir?

2004 sayılı İcra İflas Kanunu uyarınca bazı mal ve gelirler hacizden muaftır. Asgari ücret düzeyindeki maaş ve sosyal yardımlar, temel ev eşyaları, çiftçinin geçimine yarayacak araçlar ve tohumlar ile mesleki aletler bu kapsamda sayılabilir. Maaş ve ücretlerin dörtte birini aşan kısmına haciz uygulanabilmektedir.

Ankara İcra ve İflas Hukuku Avukatı: İcra ve iflas hukuku; borçluya karşı alacağın cebren tahsil edilmesini, borçlunun mal varlığının tasfiyesini ve bu süreçlere ilişkin itiraz ile dava yollarını düzenleyen bir hukuk dalıdır. Hem alacaklının alacağına kavuşması hem de borçlunun hukuka aykırı işlemlere karşı korunması bu alanın iki temel boyutunu oluşturmaktadır. Bu yazıda Ankara'da icra ve iflas hukukuna ilişkin temel kavramlar, takip türleri ve dava yolları ele alınmaktadır.

İcra ve İflas Hukuku Nedir?

İcra ve iflas hukuku; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde işlev gören, devletin cebri icra mekanizması aracılığıyla alacaklıların alacaklarına kavuşmasını sağlayan bir hukuk dalıdır. Özel hukuktan doğan bir alacağın gönüllü ödeme yoluyla tahsil edilememesi hâlinde devreye giren bu sistem; icra daireleri, icra mahkemeleri ve asliye hukuk mahkemelerinin birlikte işlediği karmaşık bir yapı üzerine kuruludur.

İcra hukuku; yalnızca para alacaklarıyla sınırlı kalmayıp taşınır ve taşınmaz teslimi, tahliye, velayet kararlarının icrası ve çocuk teslimi gibi pek çok farklı edimin cebren yerine getirilmesini de kapsamaktadır. Süreçte atılan her adımın yasal sürelere sıkı sıkıya bağlı olması, hak kayıplarının önlenebilmesi açısından kritik önem taşımaktadır.

Ankara İcra ve İflas Hukuku Avukatı - Parla Hukuk Bürosu

İcra Takibi Türleri

İlamlı İcra Takibi

Mahkeme kararı, tahkim kararı veya noterden düzenlenen belge gibi bir ilama dayalı olarak başlatılan takip türüdür. Borçluya ödeme emri değil icra emri tebliğ edilir; itiraz süresi çok daha kısıtlıdır. Velayet kararlarının, nafaka hükümlerinin ve tahliye kararlarının icrası da bu yol aracılığıyla gerçekleştirilir.

İlamsız İcra Takibi

Herhangi bir mahkeme kararına gerek duyulmaksızın doğrudan icra dairesine başvurulan takip türüdür. Ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilmemesi hâlinde takip kesinleşir. Fatura, sözleşme veya yazılı belgeye dayalı alacaklarda yaygın biçimde kullanılmaktadır.

Kambiyo Senetlerine Özgü Takip

Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerine dayalı alacaklarda uygulanan özel bir takip yoludur. Borçlunun itiraz süresi beş güne indirilmiş olup itiraz nedenleri kanunla sınırlandırılmıştır. Borçlunun malvarlığına geçici haciz de bu aşamada uygulanabilir.

Rehnin Paraya Çevrilmesi

Alacağın bir taşınmaz ya da taşınır rehniyle güvence altına alındığı hâllerde rehinli malın satışı yoluyla alacağın tahsil edildiği takip türüdür. Bu yolda öncelikle rehinli mal satışa çıkarılır; elde edilen bedelden alacak karşılanır.

İcra Sürecinin Aşamaları

Takip Talebinin Verilmesi

Alacaklı, yetkili icra dairesine başvurarak takip talebini sunar. Talep; alacaklı ve borçlu bilgilerini, alacak miktarını, faiz oranını ve dayanak belgeyi içermelidir. Yetkili icra dairesi, borçlunun ikametgâhının ya da sözleşmede belirlenen ifa yerinin bağlı olduğu icra dairesidir.

Ödeme veya İcra Emrinin Tebliği

İlamsız takipte borçluya ödeme emri, ilamlı takipte icra emri tebliğ edilir. Borçlu, tebliğ tarihinden itibaren belirli süreler içinde ödeme yapma, itiraz etme ya da mal beyanında bulunma seçenekleriyle karşı karşıya kalır.

İtiraz veya Ödeme Aşaması

Borçlu, ilamsız takipte yedi gün içinde itiraz edebilir. İtiraz, takibi kendiliğinden durdurur. İtiraz edilmemesi ya da itirazın kaldırılması hâlinde takip kesinleşerek haciz aşamasına geçilir.

Haciz İşlemi

Takibin kesinleşmesinin ardından alacaklının talebiyle borçlunun maaşına, banka hesaplarına, araçlarına ve taşınmazlarına haciz uygulanır. Haciz kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde satış talep edilmesi zorunludur.

Satış ve Tahsilat

Haczedilen mallar icra dairesi aracılığıyla ihaleye çıkarılır. Satış bedelinden icra giderleri ve varsa öncelikli alacaklar düşüldükten sonra kalan tutar alacaklıya ödenir. Birden fazla alacaklı bulunması hâlinde sıra cetveli düzenlenir.

Alacaklı Açısından Başvuru Yolları

Hukuki Yol	Açıklama	Görülen Mahkeme
İtirazın İptali Davası	Borçlunun haksız itirazına karşı alacaklının açtığı davadır. Alacağın ispatı hâlinde haksız itiraz tazminatı da talep edilebilir. İtirazın tebliğinden itibaren bir yıllık hak düşürücü süre işler.	Asliye Hukuk / Asliye Ticaret
İtirazın Kaldırılması	Yazılı belgeye dayalı alacaklarda, itiraz tebliğinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinde açılan hızlandırılmış bir usuldür. Duruşmasız ya da kısa sürede sonuçlandırılabilir.	İcra Mahkemesi
İpoteğin Paraya Çevrilmesi	Taşınmaz üzerinde ipotek bulunan alacaklının, bu teminatı nakde çevirerek alacağını tahsil etmesine olanak tanıyan yoldur.	İcra Dairesi / Mahkeme
Haciz Yoluyla Takip	Belirli bir teminata bağlı olmaksızın borçlunun tüm malvarlığına yönelik cebri icra yoludur.	İcra Dairesi

Borçlu Açısından Koruma Yolları

Menfi Tespit Davası

Borçlu olmadığının tespiti için açılır
Takip başlamadan ya da devam ederken açılabilir
İhtiyati tedbir ile takip durdurulabilir
Haksız takip nedeniyle tazminat talep edilebilir
İcra mahkemesinde değil; asliye hukuk mahkemesinde görülür

İstirdat Davası

Haksız takip sonucu ödeme yapılmak zorunda kalınması hâlinde açılır
Ödeme tarihinden itibaren bir yıllık süreye tabidir
Ödenen tutarın iadesi talep edilir
Menfi tespit davası açılmadan ödeme yapılması hâlinde tek başvuru yoludur

İtiraz

İlamsız takiplerde ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün, kambiyo senetlerinde beş gün içinde icra dairesine itiraz dilekçesi verilir. İtiraz takibi kendiliğinden durdurur; ancak alacaklı itirazın iptali veya kaldırılmasını talep edebilir.

Şikâyet

İcra dairesinin kanuna aykırı ya da hatalı işlemleri için başvurulan bir yoldur. Şikâyet icra mahkemesine yapılır. Kanunda aksi belirtilmedikçe şikâyet süresi yedi gündür.

İstihkak İddiası

Üçüncü kişiye ait olan malın haczedilmesi hâlinde bu kişi, mal üzerindeki hakkını ileri sürebilir. İstihkak davası; haczin öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde açılmalıdır.

Haczedilemeyen Mal ve Gelirler

İcra İflas Kanunu uyarınca bazı mal ve gelirler, borçlunun temel yaşam hakkını güvence altına almak amacıyla hacizden muaf tutulmuştur.

Haciz Muafiyeti Kapsamındaki Başlıca Kalemler: Maaş ve ücretlerin dörtte birini aşmayan kısmı — temel ev eşyaları ve aile için zorunlu eşyalar — geçimlik arazi ve tarım araçları — meslek ve sanatını sürdürmek için zorunlu aletler — aylık olarak bağlanan nafaka alacakları. Maaşa haciz uygulanabilmesi için dörtte biri aşan kısmın belirlenmesi zorunludur; bu oranın altında kalan bölüme haciz uygulanamaz.

İflas ve Konkordato

Borçlarını yerine getiremeyen ya da bu tehlikeyle karşılaşan kişi ve şirketler için icra hukukunda iki temel çözüm yolu öngörülmüştür.

İflas

Bir ticaret mahkemesince verilen iflas kararıyla borçlunun tüm mal varlığının iflas masasına aktarılması ve bu masa üzerinden alacaklıların alacaklarının karşılanması esasına dayanan bir tasfiye yoludur. İflas sadece belirli kişilere —ticaret siciline kayıtlı tacirler ve tacir gibi sorumlu tutulanlar— uygulanabilir.

Konkordato

Borçlarını ödeyemeyen ya da ödeyememe tehlikesiyle karşılaşan borçlunun mahkeme denetiminde alacaklılarıyla yapılandırma anlaşması yapabilmesine olanak tanıyan bir hukuki yoldur. Geçici mühlet ve ardından gelen kesin mühlet boyunca mevcut icra takipleri durur, yeni takip başlatılamaz. Hem gerçek kişiler hem de tüzel kişiler konkordato talep edebilir.

Dikkat Edilmesi Gereken Süreler: İcra ve iflas hukukunda süre takibi hayati önem taşımaktadır. İtiraz için yedi günlük süre, itirazın iptali için bir yıllık hak düşürücü süre, satış talebi için bir yıllık süre ve istirdat davası için bir yıllık süre bu kritik süreler arasındadır. Bu sürelerin kaçırılması büyük çoğunlukla hak kaybına yol açmaktadır.

Sık Sorulan Sorular

İlamlı ve ilamsız icra takibi arasındaki fark nedir?

İlamlı icra takibi; mahkeme kararı, tahkim kararı veya noterden düzenlenen belge gibi bir ilama dayalı olarak başlatılır. Borçluya ödeme emri değil icra emri tebliğ edilir ve itiraz hakları son derece kısıtlıdır. İlamsız icra takibinde ise herhangi bir mahkeme kararına gerek yoktur; alacaklı doğrudan icra dairesine başvurarak takip başlatır ve borçlunun itiraz hakkı daha geniştir.

İcra takibine itiraz süresi ne kadardır?

Borçlu; ödeme emrinin tebliğinden itibaren ilamsız genel haciz takiplerinde yedi gün, kambiyo senetlerine özgü takip yolunda beş gün içinde itiraz hakkını kullanabilir. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olup geçirilmesi hâlinde itiraz hakkı ortadan kalkar ve takip kesinleşir.

Menfi tespit davası ne zaman açılır?

Menfi tespit davası; hakkında haksız biçimde icra takibi başlatılan ya da borçlu olmadığı hâlde ödeme yapmak zorunda kalan kişi tarafından açılır. İcra takibi başlamadan önce açılması hâlinde ihtiyati tedbir kararıyla takibin durdurulması talep edilebilir. Takip kesinleştikten sonra ödeme yapılmak zorunda kalınması hâlinde ise artık istirdat davası yoluna gidilmesi gerekmektedir.

Haczedilemeyen mal ve gelirler nelerdir?

İcra İflas Kanunu uyarınca maaş ve ücretlerin dörtte birini aşmayan kısmı, temel ev eşyaları, çiftçinin geçimine yarayacak arazi ve araçları, mesleki aletler ile aylık olarak bağlanan nafaka alacakları hacizden muaftır. Bunlar dışında kalan mal varlığı değerleri kural olarak haczedilebilir; maaşa uygulanabilecek haciz ise net gelirin dörtte biriyle sınırlıdır.

Konkordato nedir ve kimler başvurabilir?

Konkordato; borçlarını vadelerinde ödeyemeyen ya da ödeyememe tehlikesiyle karşılaşan borçlunun, alacaklılarıyla mahkeme gözetiminde yapılandırma anlaşması yapabilmesi için başvurduğu bir hukuki yoldur. Hem gerçek kişiler hem de tüzel kişiler konkordato talep edebilir. Mahkemece verilen geçici ve kesin mühlet kararları boyunca alacaklılar yeni icra takibi başlatamaz, mevcut takiplere devam edemez.

İtirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki fark nedir?

İtirazın iptali, alacaklının genel mahkemede açtığı bir davadır; alacağın her türlü delille ispat edilmesine olanak tanır ve yargılama usulü daha geniştir. Haksız itiraz tazminatı da bu davada talep edilebilir. İtirazın kaldırılması ise icra mahkemesinde görülen, yalnızca belirli belgelere (imzası ikrar edilmiş senet, resmi belge vb.) dayalı alacaklarda uygulanabilen ve daha hızlı sonuçlanan bir yoldur.

İcra takibinde satış talebi için süre var mıdır?

Evet. Hacizden itibaren bir yıl içinde satış talep edilmesi zorunludur. Bu süre içinde satış talep edilmezse haciz düşer ve yeniden haciz işlemi başlatılması gerekmektedir. Alacaklının haklarını koruması açısından bu sürenin titizlikle takip edilmesi büyük önem taşır.

Parla Hukuk Bürosu — Ankara İcra ve İflas Hukuku

Ankara Barosu'na kayıtlı Avukat Hüseyin Yurtseven, icra ve iflas hukuku dahil olmak üzere ceza, iş, aile ve ticaret hukuku alanlarında Ankara'daki müvekkillerine hukuki destek sunmaktadır. Parla Hukuk Bürosu olarak icra ve iflas hukuku kapsamında yürütülen hizmetler;

İlamlı ve ilamsız icra takiplerinin başlatılması ve takibi
Kambiyo senetlerine özgü takip işlemleri
Haciz, satış ve ihale süreçlerinin yönetimi
İtirazın iptali ve itirazın kaldırılması davaları
Menfi tespit ve istirdat davaları
Borçlu koruma yolları ve şikâyet başvuruları
İflas ve konkordato süreçlerinde hukuki danışmanlık

Büromuz; Beştepe Mah. Meriç Cad. No: 5 Milaslı 2000 Plaza A Blok No: 12 (4. Kat) Yenimahalle/Ankara adresinde hizmet vermektedir. Danışmanlık hizmetleri ücretli olup Türkiye Barolar Birliği Asgari Ücret Tarifesi geçerlidir. Hukuki destek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.