Nafaka ve Tazminat Ödenmezse Ne Yapılır? İcra, Haciz ve Tazyik Hapsi
İlamlı İcra Takibi Nasıl Başlatılır?
Nafakaya ilişkin ara karar veya hüküm, ilam niteliğindedir ve kesinleşmesi beklenmeden icraya konulabilir; tedbir nafakası ara kararı da bu kapsamdadır. İcra dairesine başvurularak ilamlı takip açılır, borçluya icra emri tebliğ edilir. Takipte hem birikmiş nafaka hem de işleyecek aylık nafaka istenir. Nafaka türlerinin hangi tarihten itibaren istenebileceği için nafaka türleri yazımıza bakınız.
Hangi Mallar Haczedilir? Maaş ve Emekli Aylığı
| Mal/Gelir | Haciz Durumu |
|---|---|
| Ücret/maaş — cari nafaka | Aylık nafaka tutarı öncelikli olarak ve oran sınırı olmaksızın kesilir |
| Ücret/maaş — birikmiş nafaka | Adi alacak gibi en fazla 1/4 oranında kesinti |
| Emekli aylığı | Kural olarak haczedilemez; nafaka borcu istisnadır (5510 s.K. m. 93) |
| Banka hesapları | Haczedilir |
| Araç ve taşınmazlar | Haczedilir; satış istenebilir |
Borçlunun mal kaçırma girişimlerine karşı boşanma sürecinde alınabilecek önlemleri mal kaçırma ve ihtiyati tedbir yazımızda anlattık.
Tazyik Hapsi: Şartları ve Süresi
Borçlunun nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası açmış olması, hapsin bu davanın sonuna kadar ertelenmesine imkan tanır; ancak dava açmak tek başına ödeme yükümlülüğünü durdurmaz.
Tazminat Ödenmezse Hangi Yollara Başvurulur?
Boşanmada hükmedilen maddi ve manevi tazminat için tazyik hapsi uygulanmaz; tahsil yolu ilamlı icra ve hacizdir. Tazminat alacağı, kararın kesinleşmesiyle takibe konur; borçlunun maaşına 1/4 oranında kesinti, araç-taşınmaz ve banka varlıklarına haciz uygulanır. Toplu ödeme güçlüğünde taksitlendirme icra dairesi önünde anlaşmayla mümkündür. Faiz, karar tarihinden değil kesinleşme tarihinden itibaren işler.
Birikmiş Nafaka ve Zamanaşımı
İşlemiş aylık nafaka alacakları on yıllık zamanaşımına tabidir; takip başlatılmadan uzun süre beklenmesi, eski ayların tahsilini riske atar. Tazyik hapsi şikayeti bakımından üç aylık süre kaçırılmışsa hapis yolu kapanır fakat icra takibi sürer. Diğer boşanma taleplerindeki süre rejimi için hak kaybına uğramadan süreç yönetimi yazımıza bakınız.
Sıkça Sorulan Sorular
S: Nafaka ödemeyen eşe hapis cezası verilir mi?
C: Evet. İcra emrinin tebliğinden itibaren nafakayı ödemeyen borçlu, alacaklının şikayeti üzerine İİK m. 344 uyarınca üç aya kadar tazyik hapsiyle cezalandırılır; borcun ödenmesi halinde tahliye edilir.
S: Tazyik hapsi için şikayet süresi var mı?
C: Evet. Şikayet hakkı, ödenmeyen aylık nafakanın muaccel olmasından itibaren üç ay içinde kullanılmalıdır; süre geçirilirse o aylar için şikayet hakkı düşer, icra takibi ise devam eder.
S: Nafaka borcu için emekli maaşı haczedilebilir mi?
C: Evet. Emekli aylıkları kural olarak haczedilemezken, 5510 sayılı Kanun m. 93 nafaka borçlarını açıkça istisna tutar; nafaka alacağı için emekli aylığına haciz konulabilir.
S: Maaşın ne kadarı nafaka için kesilebilir?
C: Cari aylık nafaka, maaştan öncelikli ve tamamı üzerinden kesilebilir; birikmiş nafaka alacağı ise adi alacak gibi maaşın en fazla dörtte biri oranında kesintiyle tahsil edilir.
S: Boşanma tazminatı ödenmezse hapis istenebilir mi?
C: Hayır. Tazyik hapsi yalnızca nafaka borcuna özgüdür. Tazminat için ilamlı icra takibi başlatılır; borçlunun maaşı (1/4 oranında), araçları, taşınmazları ve banka hesapları haczedilir.
