İş Hukuku
Askere Giden İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir mi?

 

ASKERE GİDEN İŞÇİ KIDEM TAZMİNATI ALABİLİR Mİ?Evet, askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi, aynı iş yerinde en az 1 yıl (12 ay) kıdemi olması şartıyla kıdem tazminatı alabilir. Askerlik nedeniyle fesihte işçi ihbar süresi vermek zorunda değildir ancak feshi kendisi yaptığından ihbar tazminatı da alamaz.

Askere giden işçinin bilmesi gereken temel hususlar şunlardır:

  • 1 Yıl Şartı: Aynı iş yerinde en az 1 yıllık çalışma süresi gerekir.
  • Doğru Dilekçe: Dilekçede “askerlik hizmetim nedeniyle işten ayrılıyorum” ibaresi yer almalıdır.
  • Sevk Belgesi: Askerlik sevk/celp belgesi işverene yazılı olarak sunulmalıdır.
  • İşe Dönüş: Terhisten sonra 2 ay içinde başvuruda işe alınma hakkı doğar.
Evet1 yıl kıdemle
Doğru DilekçeAskerlik ibaresi şart
İhbar YokSüre de vermez
2 Ayİşe dönüş başvurusu

Askere Giden İşçi Kıdem Tazminatı Alır mı?

Evet, askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi, aynı iş yerinde en az 1 yıl (12 ay) kıdemi olması şartıyla kıdem tazminatı alabilir. Muvazzaf askerlik görevi, İş Kanunu uyarınca işçiye kıdem tazminatı hakkı doğuran özel hâllerden biridir. Yani işçi, askerlik hizmetini yerine getirmek üzere iş sözleşmesini sonlandırdığında, en az bir yıllık kıdem şartını taşıyorsa kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak bu hakkın tam olarak kullanılabilmesi için dilekçe, sevk belgesi ve süreçle ilgili bazı hususlara dikkat edilmesi gerekir.

“İşçinin … muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla … işten ayrılması hâlinde … işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir.”
1475 SAYILI İŞ KANUNU MADDE 14 — KIDEM TAZMİNATI (ASKERLİK)

Şartlar ve Bilinmesi Gerekenler

1

1 Yıl Şartı

İşçinin aynı iş yerinde en az 1 yıllık çalışma süresini doldurmuş olması gerekir. Bir yıldan kısa çalışmada kıdem doğmaz.

2

Doğru Dilekçe

İstifa dilekçesinde mutlaka “muvazzaf askerlik / bedelli askerlik hizmetim nedeniyle işten ayrılıyorum” ibaresi yer almalıdır. Genel bir istifa dilekçesi tazminat hakkını riske atabilir.

3

Sevk Belgesi

İşten ayrılış bildirimine askerlik sevk belgesi (ya da celp belgesi) eklenerek işverene yazılı olarak sunulmalıdır.

4

İhbar Tazminatı

Askerlik nedeniyle fesihlerde ihbar süresi aranmaz. İşçi ihbar tazminatı alamaz ancak ihbar süresi vermeden de işten ayrılabilir.

5

İşe Dönüş Hakkı

Terhis sonrasında 2 ay içinde eski iş yerine yazılı başvuruda bulunulursa, işveren makul sebep olmadıkça işe alma yükümlülüğü taşır. Alınmazsa 3 aylık brüt ücret tutarında tazminat hakkı doğar.

Doğru Dilekçe (Tazminatı Riske Atmamak İçin)

Dilekçede Sebep “Askerlik” Olarak Açıkça Yazılmalıdır: Askerlik nedeniyle kıdem tazminatı almanın en kritik noktası, istifa/fesih dilekçesinde ayrılma sebebinin açıkça belirtilmesidir. Dilekçede “muvazzaf askerlik (ya da bedelli askerlik) hizmetim nedeniyle işten ayrılıyorum” gibi bir ibare mutlaka yer almalıdır. Sadece “istifa ediyorum” ya da “işten ayrılmak istiyorum” şeklinde, sebep belirtilmeyen genel bir istifa dilekçesi, kıdem tazminatı hakkını riske atabilir çünkü işveren, işçinin sebepsiz istifa ettiğini ileri sürebilir. Bu nedenle dilekçenin doğru ibarelerle hazırlanması ve askerlik belgesinin eklenmesi büyük önem taşır.

ASKERLİK NEDENİYLE AYRILMADA GEREKENLER

  • Ayrılma sebebini açıkça belirten yazılı dilekçe (“askerlik hizmetim nedeniyle…”)
  • Askerlik sevk (celp) belgesi ya da bedelli askerlik belgesi
  • Dilekçenin işverene yazılı ve teslim ispatlı sunulması (imza karşılığı / noter)
  • En az 1 yıllık kıdemin bulunması
  • Talepler: kıdem tazminatı + kullanılmayan yıllık izin + varsa diğer alacaklar

1 Yıl Dolmadan Tazminat Alınır mı?

1 Yıldan Kısa Çalışmada Kıdem Doğmaz: Askerlik nedeniyle de olsa, kıdem tazminatı için işçinin aynı iş yerinde en az 1 yıl (12 ay) çalışmış olması gerekir. Örneğin 6 ay ya da 10 ay çalışmış bir işçi, askerlik nedeniyle ayrılsa dahi kıdem tazminatı alamaz çünkü bir yıllık asgari kıdem şartı sağlanmamıştır. Bu nedenle askerlik tarihiniz yaklaşıyorsa ve bir yılın dolmasına az kalmışsa, mümkünse bir yılı doldurduktan sonra ayrılmak kıdem hakkınız açısından önemli olabilir. Ancak sevk tarihiniz buna imkan vermiyorsa kıdem doğmaz. Bu durumda işe dönüş gibi diğer haklar ayrıca değerlendirilebilir.

Askerlikte İhbar Tazminatı Alınır mı?

İhbar Alınmaz, Ama İhbar Süresi de Verilmez

Askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi ihbar tazminatı alamaz ancak buna karşılık ihbar süresi vermek (beklemek) zorunda da değildir. İhbar tazminatı, bildirim süresine uymadan fesheden tarafın karşı tarafa ödediği bir tazminattır. Askerlik nedeniyle feshi işçi kendisi yaptığından işçi lehine ihbar tazminatı doğmaz. Ancak askerlik fesihlerinde ihbar süresi aranmadığından, işçi önceden bildirim süresi tanımak zorunda değildir, sevk tarihine göre ayrılabilir. Yani işçi kıdem tazminatı alır, ihbar tazminatı alamaz ve ihbar süresi vermek zorunda değildir. Ayrıca kullanılmayan yıllık izin ücreti ile varsa diğer alacaklarını da talep edebilir.

Askerlik Kıdem Tazminatı Hesaplama

Askerlik Kıdem Tazminatı Hesaplama

Askerlik Kıdem Tazminatı Hesaplama

Her Tam Yıl İçin 30 Günlük Giydirilmiş Brüt Ücret

Askere giden işçinin kıdem tazminatı, çalıştığı her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. Artan aylar ve günler oranlanır. Giydirilmiş brüt ücret, çıplak maaşa düzenli yol, yemek, ikramiye gibi yan hakların eklenmesiyle bulunur. Örneğin günlük giydirilmiş brüt ücreti 1.000 TL olan ve 3 yıl çalışan bir işçi için: 3 × 30 = 90 gün, 90 × 1.000 = 90.000 TL brüt kıdem tazminatı hesaplanır. Bu tutardan yalnızca binde 7,59 damga vergisi kesilir, gelir vergisi kesilmez. Giydirilmiş ücret kıdem tavanını aşarsa, bir yıl için tavan tutarı esas alınır. (Rakamlar yalnızca yöntemi göstermek içindir, gerçek hesap güncel ücret ve tavana göre yapılır.)

Bedelli Askerlikte Kıdem Tazminatı

Belirli Koşullarda Kıdem Hakkı Doğabilir

Bedelli askerlik nedeniyle işten ayrılan işçinin kıdem tazminatı alıp alamayacağı uygulamada tartışmalı olmakla birlikte ağırlıklı görüş, bedelli askerlik için de belirli koşullarda kıdem tazminatı hakkının doğabileceği yönündedir. Muvazzaf (normal) askerlikte kıdem hakkı açıkça tanınmıştır. Bedelli askerlikte ise, işçinin fiilen askerlik hizmetini (temel eğitim gibi) yerine getirmek üzere işten ayrılması ve en az bir yıllık kıdem şartını sağlaması hâlinde kıdem tazminatına hak kazanabileceği kabul edilmektedir. Burada da dilekçede sebebin “bedelli askerlik” olduğunun açıkça belirtilmesi ve askerlik belgesinin sunulması önemlidir. Bedelli askerlik uygulaması ve süreleri zaman içinde değişebildiğinden, somut durumun güncel mevzuat ışığında değerlendirilmesi yararlı olur.

İşe Dönüş Hakkı (Terhisten 2 Ay İçinde)

Terhisten Sonra 2 Ay İçinde Yazılı Başvuru: Muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi, terhis tarihinden itibaren 2 ay içinde eski iş yerine yazılı olarak başvurursa, işyerinde boş yer varsa işveren işçiyi makul bir sebep olmadıkça eski ya da benzer bir işe almak zorundadır. İşveren bu yükümlülüğe uymaz ve haklı sebep göstermeksizin işçiyi işe almazsa, işçiye 3 aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur. Bu hakkın kullanılabilmesi için başvurunun terhisten itibaren iki ay içinde ve yazılı yapılması gerekir. Başvurunun ispatı için noter ya da iadeli taahhütlü mektupla belgelenmesi yararlıdır.
“Herhangi bir askerlik … görevi dolayısıyla işinden ayrılan işçiler bu … görevin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe girmek istedikleri takdirde işveren bunları … boş yer varsa derhâl, yoksa boşalacak ilk işe … almak zorundadır. … işveren … işe almazsa … üç aylık ücret tutarında tazminat öder.”
4857 SAYILI İŞ KANUNU MADDE 31 — ASKERLİK SONRASI İŞE ALINMA

Tazminat Alan İşçi Tekrar Çalışabilir mi?

Evet — Kıdem Tazminatı Geri Ödenmez

Askerlik nedeniyle işten ayrılıp kıdem tazminatı alan işçi, terhis sonrası eski iş yerine geri dönebilir ve bu durumda daha önce aldığı kıdem tazminatını geri ödemesi gerekmez. Yukarıda açıklanan işe dönüş hakkı (terhisten 2 ay içinde yazılı başvuru) sayesinde işçi, eski işine ya da benzeri bir işe alınmayı talep edebilir. İşçi işe geri döndüğünde, önceki dönem için aldığı kıdem tazminatı o dönemi tasfiye ettiğinden, yeniden işe başladığında kıdemi sıfırdan işlemeye başlar. Yani işçi, hem askerlik öncesi çalışması için kıdem tazminatını almış olur hem de işe döndüğünde yeni bir kıdem biriktirmeye başlar. Bu nedenle askerlik dönüşü aynı işverende çalışmaya devam etmek, işçi açısından mümkündür ve hak kaybı doğurmaz.

Özet: Askerlik ve İşçi Hakları Tablosu

Konu Durum
Kıdem tazminatı Alınır (aynı işyerinde en az 1 yıl kıdemle)
1 yıldan kısa çalışma Kıdem doğmaz
İhbar tazminatı Alınmaz (feshi işçi yapar), ihbar süresi de verilmez
Dilekçe Sebep “askerlik” olarak açıkça yazılmalı + sevk belgesi
Bedelli askerlik Belirli koşullarda kıdem hakkı doğabilir (tartışmalı)
İşe dönüş Terhisten 2 ay içinde yazılı başvuru, alınmazsa 3 aylık ücret tazminatı
Yıllık izin / diğer alacaklar Talep edilebilir

Sıkça Sorulan Sorular

Askere giden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Evet. Askerlik nedeniyle ayrılan işçi, aynı iş yerinde en az 1 yıl (12 ay) kıdemi olması şartıyla kıdem tazminatı alabilir. Dilekçede sebep “askerlik” olarak açıkça yazılmalı ve sevk belgesi eklenmelidir. İşçi ihbar süresi vermeden ayrılabilir ama ihbar tazminatı alamaz. Ayrıca terhis sonrası işe dönüş hakkı vardır.
Askerlik tazminatı alan işçi tekrar aynı işyerinde çalışabilir mi?
Evet. İşçi terhisten sonra 2 ay içinde yazılı başvuruyla eski işine dönebilir. İşveren boş yer varsa makul sebep olmadıkça işe almak zorundadır. Alınmazsa 3 aylık ücret tazminatı doğar. İşçi işe dönerse aldığı kıdem tazminatını geri ödemez. Kıdemi sıfırdan işlemeye başlar.
Askere giden biri ne kadar tazminat alır?
Sabit tutar yoktur. Kıdem, her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır (artan süreler oranlanır). Örneğin 3 yılda 90 günlük ücret. Çıplak maaşa yol, yemek, ikramiye eklenerek giydirilmiş ücret bulunur. Tavan aşılırsa tavan esas alınır, yalnızca binde 7,59 damga vergisi kesilir, gelir vergisi istisnadır.
Askere gideceğim, kıdem tazminatı nasıl hesaplarım?
(1) İşe giriş-çıkış tarihleri arasındaki süreyi (yıl/ay/gün) bulun. (2) Çıplak maaşa yol/yemek/ikramiye ekleyip giydirilmiş brüt ücreti hesaplayın. (3) Her tam yıl için 30 gün × günlük giydirilmiş ücret, artan süreleri oranlayın. Örneğin 3 yıl, günlük 1.000 TL → 90.000 TL brüt. Sadece damga vergisi kesilir, tavana dikkat edin.
1 yıl dolmadan askerlik nedeniyle işten ayrılma tazminatı alabilir miyim?
Hayır. Askerlik nedeniyle de olsa kıdem için en az 1 yıl (12 ay) çalışma şarttır. 6 ay ya da 10 ay çalışan, askerlik nedeniyle ayrılsa bile kıdem alamaz. Mümkünse 1 yılı doldurduktan sonra ayrılmak hakkınız açısından önemlidir. Sevk tarihi buna imkan vermiyorsa kıdem doğmaz, işe dönüş gibi diğer haklar ayrıca değerlendirilir.
Askere giderken ihbar tazminatı alınır mı?
Hayır. Askerlik nedeniyle ayrılan işçi ihbar tazminatı alamaz ancak ihbar süresi vermek (beklemek) zorunda da değildir. Feshi işçi kendisi yaptığından ihbar tazminatı doğmaz, askerlik fesihlerinde ihbar süresi aranmadığından sevk tarihine göre ayrılabilir. Kıdem + yıllık izin ve diğer alacaklarını alır.
Bedelli askerlikte kıdem tazminatı alınır mı?
Konu tartışmalı olmakla birlikte, ağırlıklı görüş bedelli askerlikte de belirli koşullarda kıdem hakkının doğabileceği yönündedir. İşçinin fiilen askerlik hizmetini yerine getirmek için ayrılması ve en az 1 yıl kıdem şartını sağlaması gerekir. Dilekçede sebep “bedelli askerlik” olarak yazılmalı, belge sunulmalıdır. Uygulama değişebildiğinden güncel duruma göre değerlendirin.
6 ay çalışan askere giderken tazminat alır mı?
Hayır. 6 ay çalışan işçi, askerlik nedeniyle ayrılsa dahi kıdem tazminatı alamaz çünkü kıdem için en az 1 yıl (12 ay) çalışma şarttır. 1 yıldan kısa çalışmada kural olarak kıdem doğmaz. Ancak işçi, kullanılmayan yıllık izin (hak kazanmışsa) ve varsa diğer alacaklarını talep edebilir. Terhis sonrası işe dönüş hakkı ayrıca değerlendirilir.
HY
Yazarlar Hakkında
Avukat Hüseyin Yurtseven — Parla Hukuk & Danışmanlık, AnkaraBu içerik, Ankara Barosu’na kayıtlı Avukat Hüseyin Yurtseven tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu onaylanmıştır. Parla Hukuk olarak askerlik nedeniyle fesih, kıdem tazminatı, işe dönüş hakkı, giydirilmiş ücret hesabı ve işçilik alacakları süreçleri dahil olmak üzere iş hukuku alanında müvekkillere hizmet sunmaktayız. Buradaki bilgiler ve hesaplama örnekleri genel bilgilendirme niteliğindedir, hukuki tavsiye değildir. Bedelli askerlik uygulaması, kıdem tavanı ve vergi oranları dönemsel değişebildiğinden, her somut olay güncel mevzuat ışığında değerlendirilmelidir.

İş HukukuAskerlik ve KıdemKıdem Tazminatıİşe Dönüş Hakkıİşçi Hakları

Askerlik nedeniyle işten ayrılma, kıdem tazminatı, doğru dilekçe ve terhis sonrası işe dönüş hakkınız için Avukat Hüseyin Yurtseven ile iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Danışmanlık Alın

Parla Hukuk & Danışmanlık — İletişim

Adres: Beştepe Mah. Meriç Cad. No: 5 Milaslı 2000 Plaza A Blok No: 12 (4. Kat) Yenimahalle / Ankara
Telefon: 0 (312) 212 91 07  |  GSM: 0 507 158 00 87
E-posta: parlahukuk@gmail.com  |  @parlahukuk

 

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir