İş Hukuku
Kıdem Tazminatı Davası

 

KIDEM TAZMİNATI DAVASIKıdem tazminatı alabilmek için öncelikle İş Mahkemeleri Kanunu gereği dava açmadan önce zorunlu arabulucuya başvurmanız gerekir. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanakla iş mahkemesinde kıdem tazminatı davası açılır.

Kıdem tazminatı davasında öne çıkan temel hususlar şunlardır:

  • 1 Yıl Çalışma: Aynı işverene bağlı en az 1 tam yıl çalışmış olmak gerekir.
  • Sözleşmenin Sona Ermesi: İşçi haklı nedenle feshetmeli ya da işveren haksız çıkarmalıdır.
  • Zorunlu Arabuluculuk: Dava öncesi arabuluculuk şarttır; anlaşma olmazsa dava açılır.
  • Görevli Mahkeme ve Süre: İş Mahkemesi, ilk derece genellikle 7-14 ay.
1 YılAsgari çalışma
ArabuluculukDava şartı
7-14 Ayİlk derece süre
5 YılZamanaşımı

Kıdem Tazminatı Davası Nedir?

Kıdem tazminatı davası, iş sözleşmesi kıdem tazminatına hak kazandıran bir şekilde sona eren işçinin, ödenmeyen kıdem tazminatını (ve varsa diğer işçilik alacaklarını) tahsil etmek için işverene karşı açtığı davadır. Kıdem tazminatı alabilmek için öncelikle İş Mahkemeleri Kanunu gereği dava açmadan önce zorunlu arabulucuya başvurmanız gerekir. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, düzenlenen son tutanakla iş mahkemesinde dava açılır. Kıdem tazminatı, işçinin en temel haklarından biri olduğundan, iş ilişkisi kanuna uygun biçimde sona erdiğinde işverenin bu tazminatı ödemesi esastır.

“… hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.”
1475 SAYILI İŞ KANUNU MADDE 14 — KIDEM TAZMİNATI

Kıdem Tazminatı Davasının Şartları

1

En Az 1 Yıl Çalışma

Aynı işverene bağlı olarak en az 1 tam yıl çalışmış olmanız gerekir. Bir yıldan kısa çalışmada kıdem tazminatı doğmaz.

2

Sözleşmenin Uygun Şekilde Sona Ermesi

İş sözleşmesi ya işçi tarafından haklı nedenle feshedilmeli ya da işveren tarafından haksız (haklı neden olmaksızın) sonlandırılmalıdır.

3

Zorunlu Arabuluculuk

Dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulmalı ve görüşmelerde anlaşma sağlanamamış olmalıdır (dava şartı).

İstifada Kıdem Kural Olarak Doğmaz — Ama İstisnalar Var: İşçinin haklı bir neden olmaksızın istifa etmesi kural olarak kıdem tazminatı hakkı doğurmaz. Ancak emeklilik, yaş hariç emeklilik (15 yıl ve 3600 gün), askerlik, kadının evliliği (bir yıl içinde) ve işverenin haklı fesih oluşturan davranışları (ücret ödememe, sigorta eksik yatırma, mobbing gibi) hâllerinde istifa eden işçi de kıdem tazminatı alabilir. Bu nedenle iş sözleşmesinin kim tarafından ve hangi sebeple sona erdiği, kıdem hakkı açısından belirleyicidir.

Kıdem Tazminatı Kimlere Verilir, Kimlere Verilmez?

Kıdem VERİLİR Kıdem VERİLMEZ
İşverenin işçiyi haklı neden olmadan çıkarması İşçinin haklı neden olmadan istifası
İşçinin haklı nedenle feshi (ücret ödenmemesi, mobbing, eksik sigorta) İşçinin ahlak/iyi niyete aykırılığı nedeniyle işverenin haklı feshi (örn. hırsızlık)
Emeklilik ya da 15 yıl + 3600 gün ile ayrılma 1 yıldan kısa süreli çalışma
Erkek işçinin muvazzaf askerlik nedeniyle ayrılması —
Kadın işçinin evlilik (1 yıl içinde) nedeniyle ayrılması —
İşçinin ölümü (mirasçılarına ödenir) —

Kıdem Tazminatı Davası Nasıl Açılır?

1

Delilleri Toplayın

İş sözleşmesi, bordrolar, SGK hizmet dökümü, banka kayıtları, fesih/ihtar belgeleri ve tanık bilgilerini hazırlayın.

2

Arabuluculuğa Başvurun

Adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurun; anlaşma olmazsa son tutanağı alın (dava şartı).

3

İş Mahkemesinde Dava Açın

Son tutanağı ekleyerek dava dilekçesiyle iş mahkemesinde kıdem tazminatı (ve varsa diğer alacaklar) davası açın.

4

Yargılama ve Bilirkişi

Deliller toplanır, tanıklar dinlenir, bilirkişi kıdem süresi ve alacak tutarını hesaplar; mahkeme karar verir.

Zorunlu Arabuluculuk Aşaması

Dava Öncesi Arabuluculuk Şarttır: İş uyuşmazlıklarında (kıdem, ihbar, fazla mesai, ücret alacağı gibi) dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır. İşçi ya da avukatı, adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurur. Bir arabulucu görevlendirilir. Taraflar anlaşırsa uyuşmazlık dava açılmadan, hızlı ve daha az masraflı biçimde çözülür. Anlaşma sağlanamazsa arabulucu son tutanak düzenler ve bu tutanak dava dilekçesine eklenerek dava açılır. Son tutanak eklenmeden açılan dava, dava şartı yokluğundan reddedilir.

Görevli Mahkeme ve Dava Süresi (7-14 Ay)

Görevli Mahkeme: İş Mahkemesi

Kıdem tazminatı davasında görevli mahkeme İş Mahkemeleridir. İş mahkemesi bulunmayan yerlerde, asliye hukuk mahkemeleri iş mahkemesi sıfatıyla bu davalara bakar. Yetkili mahkeme genellikle işverenin ya da işçinin (işin görüldüğü yerin) bulunduğu yer mahkemesidir.

Süre: İlk Derecede Genellikle 7-14 Ay

Kıdem tazminatı davası, ilk derece mahkemelerinde dava genellikle 7 ila 14 ay sürer. İstinaf süreçleriyle birlikte toplam süre uzayabilir. Süre, mahkemenin iş yoğunluğuna, tanık sayısına, bilirkişi incelemesine ve delillerin toplanmasına göre değişir. İlk derece kararından sonra taraflar istinafa ve şartları varsa temyize başvurursa, süreç 1-2 yıl daha uzayabilir. Delillerin baştan eksiksiz sunulması süreci kısaltır.

Kıdem Tazminatı Hesaplama

Kıdem Tazminatı Hesaplama

Kıdem Tazminatı Hesaplama

Her Tam Yıl İçin 30 Günlük Giydirilmiş Brüt Ücret

Kıdem tazminatı, işçinin çalıştığı her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. Artan aylar ve günler oranlanır. Çıplak (temel) brüt maaşa; düzenli yol, yemek, ikramiye gibi yan haklar eklenerek giydirilmiş brüt ücret bulunur. Örneğin 5 yıl çalışan bir işçi için 5 × 30 = 150 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında kıdem tazminatı hesaplanır. Kıdem tazminatında devletçe belirlenen bir tavan bulunur. Giydirilmiş ücret tavanı aşarsa, bir yıl için tavan tutarı esas alınır. Kıdem tazminatından yalnızca binde 7,59 damga vergisi kesilir; gelir vergisinden istisnadır. Uygulamada bu hesap, davada çoğu zaman bilirkişi tarafından yapılır.

Dava Açma Süresi (Zamanaşımı: 5 Yıl)

Fesihten İtibaren 5 Yıl İçinde Talep Edilmelidir: Kıdem tazminatında zamanaşımı süresi, iş sözleşmesinin sona erdiği (fesih) tarihinden itibaren 5 yıldır. İşçi, feshten itibaren beş yıl içinde kıdem tazminatı talebiyle dava açmalıdır. Bu süre geçtikten sonra kıdem tazminatı zamanaşımına uğrayabilir. Beş yıllık süre, kıdem ve ihbar tazminatı gibi tazminat niteliğindeki alacaklar için geçerlidir. Dava öncesi başvurulan zorunlu arabuluculuk, zamanaşımını durdurur/keser. Zamanaşımının kaçırılması ciddi hak kaybına yol açabileceğinden, kıdem alacağının mümkün olduğunca erken talep edilmesi önemlidir.

İşçi Davayı Kazanırsa Ne Olur?

Tazminat + Faiz + İcra + Yargılama Gideri

İşçi kıdem tazminatı davasını kazanırsa, mahkeme işveren aleyhine kıdem tazminatının (ve varsa diğer işçilik alacaklarının) ödenmesine karar verir; bu tutara faiz de eklenir. Kıdem tazminatına, fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek banka faizi işletilir. Karar kesinleştikten sonra işveren ödemezse, işçi ilamlı icra takibi başlatarak alacağını tahsil edebilir. İşverenin banka hesaplarına, taşınmazlarına ya da mallarına haciz uygulanabilir. Ayrıca haklı çıkan işçi lehine yargılama giderleri ve vekalet ücreti de işverene yükletilir. Yani işçi davayı kazandığında yalnızca kıdem tazminatını değil faizini, diğer alacaklarını ve yargılama giderlerini de alma hakkına kavuşur.

Kıdem Tazminatımı Vermiyorlar, Ne Yapmalıyım?

1

Delilleri Toplayın

İş sözleşmesi, bordrolar, SGK hizmet dökümü, banka kayıtları, fesih/ihtar belgeleri ve tanık bilgilerini bir araya getirin.

2

Arabuluculuğa Başvurun

Zorunlu arabuluculukta işverenle anlaşabilirseniz, alacağınızı dava açmadan ve daha kısa sürede tahsil edebilirsiniz.

3

Dava Açın

Anlaşma olmazsa son tutanakla iş mahkemesinde kıdem tazminatı davası açın; faizini de talep edin.

4

Gerekirse İcraya Verin

Kararı kazanıp işveren yine ödemezse, ilamlı icra takibiyle haciz yoluyla tahsil edebilirsiniz.

Süreyi Kaçırmayın: Kıdem tazminatınız ödenmiyorsa, beş yıllık zamanaşımı süresi içinde hareket etmeniz gerekir. Fesihten sonra beklemeden delilleri toplayıp arabuluculuk ve gerekirse dava sürecini başlatmak mümkünse bir iş hukuku avukatından destek almak, hak kaybını önler ve alacağın hızlı tahsiline katkı sağlar.

Kıdem Tazminatı Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler

KIDEM TAZMİNATI DAVA DİLEKÇESİNDE YER ALMASI GEREKENLER

  • Tarafların (işçi ve işveren) kimlik ve adres bilgileri
  • İş ilişkisinin başlangıç ve bitiş (fesih) tarihleri, toplam kıdem süresi
  • İş sözleşmesinin nasıl sona erdiği (haklı fesih ya da işveren tarafından çıkarma)
  • Son giydirilmiş brüt ücret ve düzenli yan haklar (yol, yemek, ikramiye)
  • Talep edilen kıdem tazminatı ve varsa diğer alacaklar (ihbar, fazla mesai, yıllık izin)
  • Faiz talebi (fesih tarihinden en yüksek mevduat faizi)
  • Deliller (iş sözleşmesi, bordro, SGK kaydı, banka kaydı, tanık) ve arabuluculuk son tutanağı
Dilekçe Somut Olaya Göre Hazırlanmalıdır: İnternetteki hazır kıdem tazminatı dava dilekçesi örnekleri yalnızca genel bilgi verir. Her dosya kendine özgü olduğundan, dilekçenin somut olaya (kıdem süresi, ücret, fesih türü, talep edilen alacaklar) göre hazırlanması gerekir. Eksik ya da hatalı bir dilekçe hak kaybına yol açabilir. Ayrıca dava açılırken alacakların “belirsiz alacak” ya da “kısmi dava” olarak açılması gibi usuli tercihler de sonucu etkileyebileceğinden, dilekçenin doğru kurgulanması önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kıdem tazminatı mahkemesi ne kadar sürer?
İş mahkemelerinde ilk derece yargılaması genellikle 7 ila 14 ay sürer. İstinaf/temyizle toplam süre uzayabilir. Süre; mahkeme yoğunluğu, tanık, bilirkişi incelemesi ve delil toplamaya göre değişir. Dava öncesi arabuluculukta anlaşılırsa süreç çok daha kısadır. Delillerin (bordro, SGK, banka) baştan sunulması süreci kısaltır.
Kıdem tazminatı için dava nasıl açılır?
Önce zorunlu arabuluculuğa başvurulur (dava şartı). Anlaşma olmazsa son tutanakla iş mahkemesinde dava açılır. Dilekçede; işe giriş-çıkış tarihleri, fesih türü, giydirilmiş ücret, talep edilen kıdem ve diğer alacaklar ile deliller yer alır. Görevli mahkeme iş mahkemesidir. Sonra deliller toplanır, tanık dinlenir, bilirkişi hesabı yapılır.
İşçi tazminat davasını kazanırsa ne olur?
Mahkeme, işveren aleyhine kıdem tazminatının faiziyle ödenmesine karar verir (fesih tarihinden en yüksek mevduat faizi). İşveren ödemezse işçi ilamlı icra ile haciz yoluyla tahsil eder. Ayrıca yargılama gideri ve vekalet ücreti de işverene yükletilir. Yani işçi, kıdem + faiz + diğer alacaklar + giderleri alır.
Kıdem tazminatımı vermiyorlar, ne yapmalıyım?
Delilleri toplayın (sözleşme, bordro, SGK dökümü, banka, ihtar), zorunlu arabuluculuğa başvurun. Anlaşma olmazsa son tutanakla dava açın ve faizini de isteyin. Kazanıp işveren yine ödemezse icra (haciz) ile tahsil edin. 5 yıllık zamanaşımını kaçırmayın, fesihten sonra beklemeden süreci başlatın.
Kıdem tazminatı davasının şartları nelerdir?
(1) Aynı işverende en az 1 yıl çalışma, (2) sözleşmenin uygun şekilde sona ermesi (işçinin haklı fesihi ya da işverenin haksız çıkarması), (3) dava öncesi zorunlu arabuluculukta anlaşılamaması. İşçinin sebepsiz istifası kural olarak kıdem doğurmaz (emeklilik, askerlik, evlilik, haklı fesih istisnaları hariç).
Kıdem tazminatı kimlere verilir, kimlere verilmez?
Verilir: işverenin haksız çıkarması, işçinin haklı feshi (ücret/sigorta/mobbing), emeklilik ya da 15 yıl+3600 gün, askerlik, kadının evliliği (1 yıl içinde), işçinin ölümü (mirasçıya). Verilmez: sebepsiz istifa, işçinin ahlaka aykırılığı nedeniyle işverenin haklı feshi (örn. hırsızlık), 1 yıldan kısa çalışma.
Kıdem tazminatı davası açma süresi (zamanaşımı) ne kadardır?
Zamanaşımı, fesih tarihinden itibaren 5 yıldır. İşçi bu süre içinde dava açmalıdır; süre geçerse kıdem zamanaşımına uğrayabilir. 5 yıl, kıdem-ihbar gibi tazminat alacakları içindir. Dava öncesi arabuluculuk zamanaşımını durdurur/keser. Süre kaçırılırsa ciddi hak kaybı olur; erken hareket edin.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret; artan süreler oranlanır. Çıplak maaşa yol, yemek, ikramiye eklenerek giydirilmiş ücret bulunur. Örneğin 5 yılda 150 günlük ücret. Tavan aşılırsa tavan esas alınır. Yalnızca binde 7,59 damga vergisi kesilir, gelir vergisi istisnadır. Hesap davada genelde bilirkişi tarafından yapılır.
HY
Yazarlar Hakkında
Avukat Hüseyin Yurtseven — Parla Hukuk & Danışmanlık, AnkaraBu içerik, Ankara Barosu’na kayıtlı Avukat Hüseyin Yurtseven tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu onaylanmıştır. Parla Hukuk olarak kıdem tazminatı davası, işçilik alacakları, zorunlu arabuluculuk, giydirilmiş ücret hesabı ve iş sözleşmesinin sona ermesi süreçleri dahil olmak üzere iş hukuku alanında müvekkillere hizmet sunmaktayız. Buradaki bilgiler genel bilgilendirme niteliğindedir, hukuki tavsiye değildir; kıdem tavanı ve vergi oranları dönemsel değişebildiğinden, her somut olay güncel mevzuat ve kişisel veriler ışığında değerlendirilmelidir.

İş HukukuKıdem Tazminatı Davasıİşçilik Alacaklarıİş Mahkemesiİşçi Hakları

Kıdem tazminatı davası, ödenmeyen alacaklarınız, arabuluculuk ve icra süreçleri için Avukat Hüseyin Yurtseven ile iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Danışmanlık Alın

Parla Hukuk & Danışmanlık — İletişim

Adres: Beştepe Mah. Meriç Cad. No: 5 Milaslı 2000 Plaza A Blok No: 12 (4. Kat) Yenimahalle / Ankara
Telefon: 0 (312) 212 91 07  |  GSM: 0 507 158 00 87
E-posta: parlahukuk@gmail.com  |  @parlahukuk

 

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir