İş Hukuku
Yayınlayan author-avatar
0
Kıdem ve İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır? Giydirilmiş Brüt Ücret

KIDEM VE İHBAR TAZMİNATI NASIL HESAPLANIR? GİYDİRİLMİŞ BRÜT ÜCRET NEDİR?Kıdem ve ihbar tazminatı, işçinin son giydirilmiş brüt ücreti üzerinden ve çalışma süresine bağlı olarak hesaplanır. Giydirilmiş brüt ücret, çıplak maaşa ek olarak düzenli yan hakların (yemek, yol, ikramiye) eklenmesiyle oluşan toplam tutardır.

Hesaplamada öne çıkan hususlar şunlardır:

  • Kıdem Tazminatı: Her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret; tavan sınırı var; sadece damga vergisi.
  • İhbar Tazminatı: Kıdeme göre 2-8 haftalık (14-56 gün) giydirilmiş ücret; tavan yok; gelir + damga vergisi.
  • Giydirilmiş Ücret: Çıplak brüt maaş + düzenli yan haklar (yemek, yol, ikramiye, prim).
  • Asgari Şart: Kıdem için en az 1 yıl çalışma gerekir.

BU YAZIMIZDA NELER BULACAKSINIZ

  1. Kıdem ve İhbar Tazminatı Neye Göre Hesaplanır?
  2. Giydirilmiş Brüt Ücret Nedir?
  3. Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
  4. Kıdem Tazminatı Hesaplama Örneği
  5. Kıdem Tazminatı Tavanı
  6. İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
  7. İhbar Tazminatı Hesaplama Örneği
  8. Vergi Kesintileri (Kıdem vs İhbar)
  9. Kıdem ve İhbar Karşılaştırma Tablosu
  10. Emsal ve Hukuki Değerlendirme
  11. Sıkça Sorulan Sorular
GiydirilmişÇıplak + yan haklar
Kıdem: 30 GünHer tam yıl
İhbar: 2-8 HaftaKıdeme göre
TavanKıdemde var, ihbarda yok
Kıdem tazminatının şartları ve davası için: Kıdem Tazminatı Davası  |  İhbar tazminatı için: İhbar Tazminatı Davası

Kıdem ve İhbar Tazminatı Neye Göre Hesaplanır?

Kıdem ve ihbar tazminatı, işçinin son giydirilmiş brüt ücreti üzerinden ve çalışma süresine (kıdemine) bağlı olarak hesaplanır. Yani hesaplamada iki temel unsur belirleyicidir: işçinin çalışma süresi ve giydirilmiş brüt ücreti. Kıdem tazminatı her tam yıl için 30 günlük ücret esasına, ihbar tazminatı ise kıdeme göre değişen 2-8 haftalık süre esasına dayanır. Her iki tazminatta da çıplak maaş değil, yan hakların da eklendiği giydirilmiş brüt ücret kullanılır. Bu nedenle önce giydirilmiş ücretin ne olduğunu doğru anlamak gerekir.

Giydirilmiş Brüt Ücret Nedir?

Giydirilmiş brüt ücret, işçinin temel (çıplak) brüt maaşına ek olarak kendisine sağlanan, para veya parayla ölçülebilen düzenli tüm yan hakların eklenmesiyle oluşan toplam tutardır. İki bileşenden oluşur:

Çıplak Ücret

İşçinin aylık temel brüt maaşıdır. Herhangi bir yan hak eklenmemiş, sözleşmede belirlenen esas ücrettir.

GİYDİRİLMİŞ ÜCRETE EKLENEN YAN HAKLAR

  • Yemek yardımı
  • Yol yardımı
  • Düzenli ikramiyeler
  • Yakacak/giyecek yardımı
  • Süreklilik arz eden prim veya kira ödemeleri
Düzenli ve Süreklilik Arz Eden Ödemeler Dahildir: Giydirilmiş ücrete, işçiye düzenli ve süreklilik arz eden biçimde sağlanan, para ile ölçülebilen menfaatler dahil edilir. Buna karşılık, arızi (bir defalık) ödemeler ya da süreklilik arz etmeyen menfaatler kural olarak hesaba katılmaz. Kıdem ve ihbar tazminatı çıplak ücret üzerinden değil, giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplandığından, yan hakların doğru tespiti tazminat tutarını doğrudan etkiler.

Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Kıdem tazminatı, aynı iş yerinde en az 1 yıl çalışmış olan işçiye, iş sözleşmesinin kanuna uygun fesih hâllerinde ödenir.

Formül: Her Tam Yıl İçin 30 Günlük Giydirilmiş Ücret

İşçinin çalıştığı her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret ödenir. Bir yıldan artan süreler (ay ve günler) de oranlanarak hesaba dahil edilir. Yani kıdem tazminatı yalnızca tam yıllar için değil, aradaki ay ve günler için de orantılı olarak hesaplanır.

Kıdem Tazminatı Hesaplama Örneği

Kıdem Tazminatı Hesaplama Örneği

Kıdem Tazminatı Hesaplama Örneği

Örnek: 5 Yıl 6 Ay Çalışan İşçi

Bir işçinin günlük giydirilmiş brüt ücretinin 1.000 TL olduğunu ve 5 yıl 6 ay çalıştığını varsayalım (tavanın altında olduğunu kabul edelim). Hesap şöyle olur: 5 tam yıl için 5 × 30 = 150 günlük ücret; artan 6 ay için oranlama ile yaklaşık 15 günlük ücret. Toplam 165 günlük ücret × 1.000 TL = 165.000 TL brüt kıdem tazminatı. Bu tutardan yalnızca binde 7,59 damga vergisi kesilir, gelir vergisi kesilmez. (Rakamlar yalnızca yöntemi göstermek içindir; gerçek hesap, güncel ücret ve tavana göre yapılır.)

Kıdem Tazminatı Tavanı

Giydirilmiş Ücret Tavanı Aşarsa Tavan Esas Alınır: Kıdem tazminatı için her yıl (genellikle altışar aylık dönemlerle) devlet tarafından belirlenen bir kıdem tazminatı tavanı vardır. İşçinin bir yıllık giydirilmiş brüt ücreti bu tavanın altındaysa, kıdem gerçek ücret üzerinden hesaplanır. Ancak giydirilmiş ücret tavanı aşarsa, hesaplamada bir yıl için tavan tutarı esas alınır. Tavanı aşan kısım dikkate alınmaz. Tavan dönemsel güncellendiğinden, hesapta fesih tarihinde geçerli olan tavan kullanılır. İhbar tazminatında ise böyle bir tavan yoktur.

İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

İhbar tazminatı, bildirim sürelerine (önelsiz fesih) uyulmadan iş sözleşmesinin feshedilmesi durumunda ödenir. Kıdem süresine göre ihbar süreleri değişir:

Çalışma Süresi (Kıdem) İhbar Süresi Gün Karşılığı
6 aydan az 2 hafta 14 gün
6 ay – 1,5 yıl arası 4 hafta 28 gün
1,5 yıl – 3 yıl arası 6 hafta 42 gün
3 yıldan fazla 8 hafta 56 gün

Formül: İhbar Günü × Günlük Giydirilmiş Brüt Ücret

İhbar süresine karşılık gelen gün sayısı, günlük giydirilmiş brüt ücret ile çarpılır. İhbar tazminatında tavan uygulaması yoktur ancak bu tutardan gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi yapılır.

İhbar Tazminatı Hesaplama Örneği

Örnek: 4 Yıl Çalışan İşçi

Günlük giydirilmiş brüt ücreti 1.000 TL olan ve 4 yıl çalışan bir işçi için ihbar süresi 8 hafta (56 gün) olduğundan, ihbar tazminatı 56 × 1.000 TL = 56.000 TL brüt olur. Bu tutardan gelir vergisi ve damga vergisi kesilir (kıdemin aksine tavan yoktur). Net tutar, gelir vergisi diliminize göre değişir. Bu nedenle ihbar tazminatının neti, aynı brüt kıdem tazminatının netinden daha düşük olur. (Rakamlar yalnızca yöntemi göstermek içindir.)

Vergi Kesintileri (Kıdem vs İhbar)

Kesinti Kıdem Tazminatı İhbar Tazminatı
Gelir vergisi Kesilmez (istisna) Kesilir
Damga vergisi Kesilir (binde 7,59) Kesilir
SGK primi Kesilmez Kesilmez
Tavan Var (devlet belirler) Yok
Kıdem Net Olarak Daha Yüksek Kalır: Kıdem tazminatından yalnızca binde 7,59 damga vergisi kesilir; gelir vergisinden istisnadır. İhbar tazminatından ise hem gelir vergisi hem damga vergisi kesilir. Bu nedenle aynı brüt tutar için kıdem tazminatının neti, ihbar tazminatının netinden daha yüksek olur. Net tutarı hesaplarken hangi tazminatın hangi vergiye tabi olduğunun bilinmesi gerekir.

Kıdem ve İhbar Karşılaştırma Tablosu

Unsur Kıdem Tazminatı İhbar Tazminatı
Esas ücret Giydirilmiş brüt ücret Giydirilmiş brüt ücret
Hesap birimi Her tam yıl için 30 gün Kıdeme göre 2-8 hafta (14-56 gün)
Asgari şart En az 1 yıl çalışma Belirli yıl şartı yok; süreye bakılır
Tavan Var (devlet belirler) Yok
Gelir vergisi İstisna (kesilmez) Kesilir
Damga vergisi Binde 7,59 Kesilir

Emsal ve Hukuki Değerlendirme

“Kıdem tazminatı … işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için … 30 günlük ücreti tutarında … ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.”
1475 SAYILI İŞ KANUNU MADDE 14 — KIDEM TAZMİNATI

İŞ HUKUKU — GİYDİRİLMİŞ ÜCRET ESAS ALINIRKıdem ve ihbar tazminatının hesabında, işçinin çıplak ücretinin değil düzenli ve süreklilik arz eden yan hakların (yemek, yol, ikramiye vb.) eklendiği son giydirilmiş brüt ücretin esas alınacağı yönünde yerleşik uygulama mevcuttur.

İŞ HUKUKU — KIDEMDE HER YIL 30 GÜN VE ORANLAMAKıdem tazminatının her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanacağı, bir yıldan artan sürelerin de aynı oran üzerinden orantılı biçimde hesaba dahil edileceği yönünde düzenleme ve uygulama bulunmaktadır.

İŞ HUKUKU — KIDEMDE TAVAN, İHBARDA TAVAN YOKTURKıdem tazminatında bir yıllık tutarın devletçe belirlenen tavanı aşamayacağı, ihbar tazminatında ise tavan uygulaması bulunmadığı ve tazminatın gerçek giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanacağı yönünde yerleşik uygulama mevcuttur.

İŞ HUKUKU — İHBAR SÜRELERİ KIDEME GÖRE 2-8 HAFTAİhbar (bildirim) sürelerinin işçinin kıdemine göre iki ila sekiz hafta arasında belirlendiği, ihbar tazminatının bu süreye karşılık gelen gün sayısının günlük giydirilmiş ücretle çarpımı suretiyle hesaplanacağı yönünde uygulama bulunmaktadır.

İŞ HUKUKU — KIDEM GELİR VERGİSİNDEN İSTİSNADIRKıdem tazminatının gelir vergisinden istisna olduğu ve yalnızca damga vergisine tabi tutulduğu, ihbar tazminatından ise gelir ve damga vergisi kesileceği yönünde uygulama bulunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kıdem ve ihbar tazminatı nasıl hesaplanır?
İkisi de işçinin son giydirilmiş brüt ücreti ve çalışma süresi üzerinden hesaplanır. Kıdem: her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş ücret (artan süreler oranlanır), tavanlı, sadece damga vergisi. İhbar: kıdeme göre 2-8 haftalık (14-56 gün) giydirilmiş ücret, tavansız, gelir + damga vergisi.
Giydirilmiş brüt ücret nedir?
Çıplak (temel) brüt maaşa, para ile ölçülebilen düzenli yan hakların eklenmesiyle oluşan toplam tutardır. Yan haklar: yemek, yol, düzenli ikramiye, yakacak/giyecek, süreklilik arz eden prim/kira. Arızi (bir defalık) ödemeler dahil edilmez. Tazminatlar çıplak değil, giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanır.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
En az 1 yıl çalışan işçiye, her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret ödenir; artan ay/günler oranlanır. Örneğin 5 yıl 6 ay için ~165 günlük ücret. Tavan aşılırsa tavan esas alınır. Sadece binde 7,59 damga vergisi kesilir; gelir vergisi istisnadır.
İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?
Kıdeme göre ihbar süresi (gün) × günlük giydirilmiş brüt ücret. Süreler: 6 aydan az 14 gün; 6 ay-1,5 yıl 28 gün; 1,5-3 yıl 42 gün; 3 yıldan fazla 56 gün. Tavan yoktur; ancak gelir + damga vergisi kesilir. Örneğin 4 yıllık işçide 56 gün × günlük ücret.
Kıdem tazminatı tavanı nedir?
Bir yıllık kıdem için ödenebilecek azami tutardır; her yıl (altışar aylık dönemle) devlet belirler. Giydirilmiş ücret tavanın altındaysa gerçek ücret; üstündeyse tavan esas alınır. Fesih tarihindeki tavan kullanılır. İhbar tazminatında tavan yoktur.
Kıdem ve ihbar tazminatından hangi vergiler kesilir?
Kıdem: yalnızca binde 7,59 damga vergisi (gelir vergisi istisna). İhbar: hem gelir hem damga vergisi. İkisinden de SGK primi kesilmez. Bu yüzden aynı brüt tutarda kıdemin neti, ihbarın netinden yüksek olur.
Kıdem ve ihbar tazminatı hesabında hangi bilgiler gerekir?
İki bilgi grubu: (1) Çalışma süresi (işe giriş-çıkış tarihleri; yıl/ay/gün) ve (2) aylık brüt maaş + düzenli yan haklar (yol, yemek, ikramiye ile giydirilmiş ücret). Kıdem için ayrıca fesih tarihindeki tavan gerekir. Bordro, hesap pusulası ve sözleşmenin hazır olması hesabı kolaylaştırır.
HY
Yazarlar Hakkında
Avukat Hüseyin Yurtseven — Parla Hukuk & Danışmanlık, AnkaraBu içerik, Ankara Barosu’na kayıtlı Avukat Hüseyin Yurtseven tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu onaylanmıştır. Parla Hukuk olarak kıdem ve ihbar tazminatı hesabı, giydirilmiş ücret tespiti, işçilik alacakları ve iş sözleşmesinin sona ermesi süreçleri dahil olmak üzere iş hukuku alanında müvekkillere hizmet sunmaktayız. Buradaki hesaplama örnekleri ve oranlar genel bilgilendirme niteliğindedir; kıdem tavanı ve vergi oranları dönemsel değişebildiğinden, her somut olay güncel mevzuat ve kişisel veriler ışığında değerlendirilmelidir.

İş HukukuKıdem Tazminatıİhbar TazminatıGiydirilmiş ÜcretTazminat Hesaplama

Kıdem ve ihbar tazminatınızın doğru hesaplanması, giydirilmiş ücret tespiti ve işçilik alacaklarınız için Avukat Hüseyin Yurtseven ile iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Danışmanlık Alın

Parla Hukuk & Danışmanlık — İletişim

Adres: Beştepe Mah. Meriç Cad. No: 5 Milaslı 2000 Plaza A Blok No: 12 (4. Kat) Yenimahalle / Ankara
Telefon: 0 (312) 212 91 07  |  GSM: 0 507 158 00 87
E-posta: parlahukuk@gmail.com  |  @parlahukuk

 

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir