Genel
İhbar Tazminatı Hangi Durumlarda Ödenir, Kim Kime Öder?

 

İHBAR TAZMİNATI HANGİ DURUMLARDA ÖDENİR, KİM KİME ÖDER?İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmelerinde, yasal bildirim sürelerine (ihbar süresine) uymadan iş akdini sonlandıran tarafın karşı tarafa ödemek zorunda olduğu tazminattır. Bu tazminat türü çift taraflıdır, kurallara uymayan işçi de olsa işveren de olsa tazminatı ödemekle yükümlü olur.

İhbar tazminatında öne çıkan hususlar şunlardır:

  • İşveren İşçiye Öder: İşçiyi ihbar süresi bekletmeden ve haklı neden olmadan aniden çıkarırsa.
  • İşçi İşverene Öder: Haklı gerekçe olmaksızın ihbar süresi tamamlamadan aniden istifa ederse.
  • Süre: Kıdeme göre 2 ila 8 haftalık yasal ön bildirim süresi.
  • Ödenmez: Sürelere uyulursa, haklı nedenle fesihte, belirli nedenlerle istifada.
Çift Taraflıİşçi ya da işveren
2-8 HaftaKıdeme göre süre
Belirsiz SüreliSözleşme şartı
Haklı FesihÖdenmez

İhbar Tazminatı Nedir? (Çift Taraflı)

İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmelerinde, yasal bildirim sürelerine (ihbar süresine) uymadan iş akdini sonlandıran tarafın karşı tarafa ödemek zorunda olduğu tazminattır. Bu tazminat türü çift taraflıdır, kurallara uymayan işçi de olsa işveren de olsa tazminatı ödemekle yükümlü olur. İş sözleşmesini sonlandırmak isteyen taraf, karşı tarafa belirli bir süre önceden bildirimde bulunmak (ihbar süresine uymak) zorundadır. Bu süreye uyulmadan yapılan ani fesihlerde, feshi yapan taraf karşı tarafa ihbar tazminatı öder.

Kim Kime Öder?

İşveren İşçiye Öder

İşveren, işçiyi yasal ihbar süresini bekletmeden ve geçerli bir haklı nedeni olmadan aniden işten çıkarırsa, işçiye ihbar tazminatı öder. Yani işveren, çıkaracağı işçiye kıdemine göre 2-8 haftalık bildirim süresi tanımadan onu derhal işten çıkarırsa, bu süreye denk gelen ücreti ihbar tazminatı olarak ödemek zorundadır.

İşçi İşverene Öder

İşçi, haklı bir gerekçesi olmaksızın yasal ihbar süresini tamamlamadan aniden istifa edip işi bırakırsa, işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalır. Yani işçi de, işten ayrılmadan önce işverenine kıdemine göre belirlenen süre kadar önceden bildirimde bulunmak zorundadır. Buna uymadan ani istifa hâlinde, işverene ihbar tazminatı ödemesi gerekebilir.

İhbar Tazminatı Tek Yönlü Değildir: Kıdem tazminatının aksine, ihbar tazminatı çift taraflı bir yükümlülüktür. Sözleşmeyi bildirim süresine uymadan ve haklı neden olmaksızın fesheden taraf kim olursa olsun (işçi ya da işveren), karşı tarafa ihbar tazminatı öder. Bu nedenle işten ani ayrılmayı düşünen işçilerin de, işçiyi aniden çıkaracak işverenlerin de ihbar sürelerini göz önünde bulundurması gerekir.

Hangi Durumlarda Ödenir? (3 Şart)

İhbar tazminatının doğması için şu üç temel şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:

1

Belirsiz Süreli Sözleşme

İş ilişkisinin belirli bir bitiş tarihi olmamalıdır (deneme süresi bitmiş olmalıdır).

2

Bildirim Süresine Uymama

Taraflardan biri, kıdeme (çalışma süresine) göre değişen 2 ila 8 haftalık yasal ön bildirim süresini tanımadan sözleşmeyi derhal feshetmiş olmalıdır.

3

Haklı Bir Nedenin Olmaması

Fesih işleminin, İş Kanunu’nda belirtilen haklı nedenlere (sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık, zorlayıcı nedenler vb.) dayanmıyor olması gerekir.

İhbar Süreleri (2-4-6-8 Hafta)

İşçinin Kıdemi (Çalışma Süresi) İhbar Süresi
6 aydan az 2 hafta
6 ay – 1,5 yıl arası 4 hafta
1,5 yıl – 3 yıl arası 6 hafta
3 yıldan fazla 8 hafta
Süreler Sözleşmeyle Artırılabilir, Azaltılamaz: Yukarıdaki ihbar süreleri yasal asgari sürelerdir. İş sözleşmesini fesheden taraf, bu süre kadar önceden bildirimde bulunmak zorundadır. Bildirim yapıldığında işçi bu süre boyunca çalışır (ya da işveren bu süreye ait ücreti peşin ödeyerek işçiyi çalıştırmadan çıkarabilir). İhbar tazminatı, uyulmayan süreye denk gelen ücret tutarında hesaplanır. Bu süreler sözleşmeyle taraflar lehine artırılabilir ancak yasal asgari sürelerin altına inilemez.

Hangi Durumlarda Ödenmez?

1. Sürelere Uyulursa

İşçi veya işveren yasal ihbar süresini karşı tarafa bildirip bu süre boyunca çalışmaya/çalıştırmaya devam ederse, süre sonunda tazminat ödenmez. Çünkü ihbar yükümlülüğü yerine getirilmiştir. Taraf, karşı tarafa önceden bildirimde bulunarak sözleşmeyi usulüne uygun sonlandırmıştır.

2. Haklı Nedenle Derhal Fesihlerde

İş sözleşmesini haklı nedenle (örneğin işverenin maaş ödememesi, mobbing yapması veya işçinin hırsızlık yapması gibi) fesheden taraf, ihbar süresine uymak zorunda değildir ve karşı tarafa ihbar tazminatı ödemez. Ancak haklı nedenle fesheden taraf (işçi bile olsa) kendisi sözleşmeyi sonlandırdığı için karşı taraftan da ihbar tazminatı isteyemez.

3. Belirli Nedenlerle İstifalarda

İşçinin emeklilik, askerlik veya kadın işçinin evlilik (bir yıl içinde) gibi kanuni gerekçelerle işten ayrılması durumunda, ihbar tazminatı hakkı doğmaz ve işverene de bu tazminat ödenmez. Bu hâllerde işçi kıdem tazminatına hak kazanır; ancak fesih işçi tarafından yapıldığından ihbar tazminatı söz konusu olmaz.

İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Kıdeme Göre Süre × Giydirilmiş Brüt Ücret

İhbar tazminatı, işçinin kıdemine göre belirlenen ihbar süresi (2 ila 8 hafta) kadar ücret tutarında hesaplanır. Hesaplamada işçinin son giydirilmiş brüt ücreti esas alınır. Yani çıplak ücrete ek olarak düzenli ödenen yol, yemek, ikramiye gibi ödemeler de dahil edilir. Örneğin üç yıldan fazla kıdemi olan ve ihbar süresi 8 hafta olan bir işçi için ihbar tazminatı, 8 haftalık giydirilmiş brüt ücret tutarında olur. İhbar tazminatından gelir vergisi ve damga vergisi kesilir ancak sigorta primi kesilmez. Doğru ihbar süresinin belirlenmesi ve ücrete dahil edilecek ek ödemelerin eksiksiz hesaba katılması önemlidir, aksi hâlde hak kaybı doğabilir.

İhbar ve Kıdem Tazminatı Farkı

Unsur İhbar Tazminatı Kıdem Tazminatı
Yön Çift taraflı (işçi ya da işveren öder) Tek taraflı (yalnızca işveren öder)
Sebep Bildirim süresine uymadan fesih Sözleşmenin kanundaki hâllerde sona ermesi
Hesap Kıdeme göre 2-8 haftalık ücret Her tam yıl için 30 günlük ücret
Asgari kıdem Belirli bir yıl şartı yok (süreye bakılır) En az 1 yıl çalışma gerekir
Haklı fesihte (işçi) Alınamaz (kendisi feshetti) Alınabilir

Kim Öder / Ödenmez Özet Tablosu

Durum İhbar Tazminatı
İşveren, işçiyi ihbarsız ve haklı neden olmadan çıkarır İşveren işçiye öder
İşçi, ihbarsız ve haklı neden olmadan aniden istifa eder İşçi işverene öder
İhbar süresi bildirilip süre boyunca çalışılır Ödenmez
Haklı nedenle derhal fesih (işçi ya da işveren) Ödenmez (fesheden istemez de)
Emeklilik/askerlik/evlilik ile istifa Ödenmez (kıdem alınır)
Belirli süreli sözleşmenin süre sonunda bitmesi Kural olarak doğmaz

Emsal ve Hukuki Değerlendirme

“Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir. … Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır.”
4857 SAYILI İŞ KANUNU MADDE 17 — SÜRELİ FESİH VE İHBAR TAZMİNATI

İŞ HUKUKU — İHBAR TAZMİNATI ÇİFT TARAFLIDIRİhbar tazminatının, bildirim süresine uymadan iş sözleşmesini fesheden tarafın karşı tarafa ödemesi gereken bir tazminat olduğu; bu yükümlülüğün hem işçi hem işveren için geçerli olduğu yönünde yerleşik uygulama mevcuttur.

İŞ HUKUKU — BİLDİRİM SÜRELERİ KIDEME GÖRE DEĞİŞİRBildirim (ihbar) sürelerinin işçinin kıdemine göre iki ila sekiz hafta arasında belirlendiği; bu sürelere uyulmadan yapılan fesihte, süreye denk gelen ücret tutarında ihbar tazminatı ödeneceği yönünde düzenleme ve uygulama bulunmaktadır.

İŞ HUKUKU — HAKLI NEDENLE FESİHTE İHBAR TAZMİNATI DOĞMAZİş sözleşmesini haklı nedenle derhal fesheden tarafın ihbar süresine uymak zorunda olmadığı ve ihbar tazminatı ödemeyeceği; ancak kendisi feshettiğinden karşı taraftan da ihbar tazminatı isteyemeyeceği yönünde yerleşik uygulama mevcuttur.

İŞ HUKUKU — GİYDİRİLMİŞ ÜCRET ÜZERİNDEN HESAPİhbar tazminatının, işçinin son giydirilmiş brüt ücreti (düzenli ek ödemeler dahil) üzerinden ve kıdeme göre belirlenen süre kadar hesaplanacağı yönünde yerleşik uygulama mevcuttur.

İŞ HUKUKU — BELİRLİ NEDENLE İSTİFADA İHBAR DOĞMAZEmeklilik, askerlik ya da kadın işçinin evlilik nedeniyle ayrılması gibi hâllerde, feshin işçi tarafından yapılması nedeniyle ihbar tazminatının söz konusu olmayacağı; ancak kıdem tazminatına hak kazanılacağı yönünde uygulama bulunmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

İhbar tazminatı nedir, kim kime öder?
Belirsiz süreli iş sözleşmesinde, ihbar süresine uymadan iş akdini sonlandıran tarafın karşı tarafa ödediği tazminattır; çift taraflıdır. İşveren, işçiyi ihbar bekletmeden ve haklı neden olmadan aniden çıkarırsa işçiye öder. İşçi, haklı neden olmadan ihbar süresi tamamlamadan aniden istifa ederse işverene öder.
İhbar tazminatı hangi durumlarda ödenir?
Üç şart birlikte gerekir: (1) Belirsiz süreli sözleşme (deneme süresi bitmiş), (2) bildirim süresine uymama (kıdeme göre 2-8 haftalık süreyi tanımadan derhal fesih), (3) haklı neden olmaması (fesih İş Kanunu’ndaki haklı nedenlere dayanmamalı). Bu üçü birlikte varsa, fesheden taraf karşı tarafa ihbar tazminatı öder.
İhbar süresi kaç haftadır (2-4-6-8 hafta)?
Kıdeme göre değişir: 6 aydan az → 2 hafta; 6 ay-1,5 yıl → 4 hafta; 1,5-3 yıl → 6 hafta; 3 yıldan fazla → 8 hafta. Fesheden taraf bu süre kadar önceden bildirir; uyulmazsa süreye denk ücret ihbar tazminatı olur. Süreler sözleşmeyle artırılabilir, azaltılamaz.
İhbar tazminatı hangi durumlarda ödenmez?
Üç durumda: (1) Sürelere uyulursa (ihbar bildirilip süre boyunca çalışılır), (2) haklı nedenle derhal fesihte (fesheden ödemez, karşı taraftan da isteyemez), (3) belirli nedenle istifada (emeklilik, askerlik, evlilik → ihbar doğmaz, kıdem alınır). Feshin nasıl ve neden yapıldığı belirleyicidir.
Haklı nedenle işten ayrılan işçi ihbar tazminatı öder mi?
Hayır. Haklı nedenle (maaş ödenmemesi, mobbing, eksik sigorta vb.) derhal fesheden işçi ihbar süresine uymaz ve ödemez; ayrıca kıdem tazminatı da alır. Ancak kendisi feshettiği için karşı taraftan da ihbar tazminatı isteyemez. Yani ihbar ödemez ama kural olarak ihbar da almaz; kıdem ve diğer alacakları talep eder.
İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?
Kıdeme göre 2-8 haftalık süre × işçinin son giydirilmiş brüt ücreti (yol, yemek, ikramiye dahil). Örneğin 3 yıldan fazla kıdemli işçide 8 haftalık ücret. Gelir ve damga vergisi kesilir; sigorta primi kesilmez. Doğru süre ve eksiksiz ücret hesabı hak kaybını önler.
İhbar tazminatı ile kıdem tazminatı arasındaki fark nedir?
İhbar: çift taraflı (işçi/işveren öder), bildirim süresine uymadan fesihte doğar, 2-8 haftalık ücret. Kıdem: tek taraflı (yalnızca işveren öder), en az 1 yıl kıdem gerekir, her yıl 30 günlük ücret. Haklı nedenle fesheden işçi kıdem alır ama ihbar almaz. Bir fesihte ikisi ayrı ayrı değerlendirilir.
HY
Yazarlar Hakkında
Avukat Hüseyin Yurtseven — Parla Hukuk & Danışmanlık, AnkaraBu içerik, Ankara Barosu’na kayıtlı Avukat Hüseyin Yurtseven tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu onaylanmıştır. Parla Hukuk olarak ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, haklı nedenle fesih, işçilik alacakları ve iş sözleşmesinin sona ermesi süreçleri dahil olmak üzere iş hukuku alanında müvekkillere hizmet sunmaktayız. Buradaki bilgiler hukuki tavsiye niteliği taşımaz; her somut olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.

İş Hukukuİhbar Tazminatıİhbar Süresiİş Sözleşmesi Feshiİşçi Hakları

İhbar tazminatı, ihbar süreleri, haklı nedenle fesih ve işçilik alacaklarınız için Avukat Hüseyin Yurtseven ile iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Danışmanlık Alın

Parla Hukuk & Danışmanlık — İletişim

Adres: Beştepe Mah. Meriç Cad. No: 5 Milaslı 2000 Plaza A Blok No: 12 (4. Kat) Yenimahalle / Ankara
Telefon: 0 (312) 212 91 07  |  GSM: 0 507 158 00 87
E-posta: parlahukuk@gmail.com  |  @parlahukuk

 

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir