Sütasak / Astasak Sağlık Raporuna İtiraz ve İptal Davası
Sütasak / Astasak sağlık itirazında öne çıkan hususlar şunlardır:
- Temin Adayı İtiraz Süresi: Olumsuz raporun tebliğinden itibaren 3 iş günü (Cumartesi, Pazar ve resmi tatiller hariç).
- Dava Açma Süresi: Kesinleşen idari işlemin (elenme/ilişik kesilme) tebliğinden itibaren 60 günlük hak düşürücü süre.
- Görevli ve Yetkili Mahkeme: İptal davaları idari işlem niteliğinde olduğundan yetkili idare mahkemelerinde görülür.
- Yürütmeyi Durdurma ve Bilirkişi: Dilekçede mutlaka YD talep edilir; mahkeme dosyayı Adli Tıp ya da üniversite hastanesine gönderir.
- Sütasak / Astasak Nedir?
- Heyet Sağlık Raporu ve Elenme
- İtiraz ve Dava Süreci (Özet)
- İtiraz Süresi: 3 İş Günü (Cumartesi/Pazar/Tatil Hariç)
- İdari İtiraz ve Hakem Hastane Süreci
- İdare Mahkemesinde İptal Davası (60 Gün)
- Görevli ve Yetkili Mahkeme
- Sık Görülen Hukuka Aykırılıklar
- Yürütmenin Durdurulması
- Bilirkişi İncelemesi (Adli Tıp / Üniversite)
- Sık Elenme Görülen Sağlık Branşları
- İtiraz ve Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
- Süreler Özet Tablosu
- Gerekli Belgeler
- Emsal Kararlar
- Sıkça Sorulan Sorular
Sütasak / Astasak Nedir?
Sütasak ve Astasak, askeri personel temin (alım) süreçlerini ifade eden kısaltmalardır.
| Kısaltma | Açılımı ve Kapsamı |
|---|---|
| Sütasak | Subay Temin Faaliyeti — muvazzaf/sözleşmeli subay adayı temini |
| Astasak | Astsubay Temin Faaliyeti — astsubay adayı temini |
Temin Sürecinin Sağlık Aşaması
Sütasak (Subay Temin Faaliyeti) ve Astasak (Astsubay Temin Faaliyeti) süreçlerinde başvuran adaylar, sınav aşamalarının yanında sağlık kurulu (heyet) muayenesinden de geçer. Heyet sağlık raporu, adayın subay/astsubay adayı olmaya sağlık yönünden uygun olup olmadığını belirler ve TSK, Jandarma ve Sahil Güvenlik Sağlık Yeteneği Yönetmeliği esaslarına dayanır. Sağlık nedeniyle olumsuz rapor verilen aday, hem rapora idari yoldan itiraz edebilir hem de rapora dayalı elenme/adaylık iptali işlemine karşı iptal davası açabilir.
Heyet Sağlık Raporu ve Elenme
Rapor, Elenme İşleminin Dayanağıdır
Sütasak/Astasak heyet sağlık raporu tek başına değil, adayın temin sürecinden elenmesi ya da adaylığının iptali işlemine dayanak oluşturur. Bu nedenle hukuki denetim, hem raporun tıbbi doğruluğunu hem de rapora dayalı elenme işleminin hukuka uygunluğunu kapsar. Rapor hatalıysa, ona dayanan elenme/adaylık iptali işlemi de sakatlanır. Değerlendirmede boy-kilo, göz, ortopedi, dahiliye, psikiyatri, nöroloji, üroloji ve kardiyoloji gibi tüm sağlık branşları incelenir. Her branşın kendine özgü ölçütleri ve dilim değerlendirmesi vardır.
İtiraz ve Dava Süreci (Özet)
Sütasak/Astasak sağlık elenmesinde hak arama süreci, idari itiraz ile başlar ve gerekirse dava ile devam eder.
| Aşama | Açıklama |
|---|---|
| Temin adayı itiraz süresi | Olumsuz raporun tebliğinden itibaren 3 iş günü (Cumartesi, Pazar ve resmi tatiller hariç) |
| Dava açma süresi | Kesinleşen idari işlemin (elenme/ilişik kesilme) tebliğinden itibaren 60 günlük hak düşürücü süre |
| Görevli ve yetkili mahkeme | İptal davaları idari işlem niteliğinde olduğundan yetkili idare mahkemelerinde görülür |
İtiraz Süresi: 3 İş Günü (Cumartesi/Pazar/Tatil Hariç)
Sütasak/Astasak sağlık itirazının en kritik noktası, itiraz süresinin çok kısa ve iş günü üzerinden hesaplanmasıdır.
Süre İş Günü Üzerinden İşler
Temin adayları için sağlık raporuna itiraz süresi, olumsuz raporun tebliğinden itibaren 3 iş günüdür. Bu sürenin hesabında Cumartesi, Pazar ve resmi tatiller hariç tutulur; yani süre iş günü üzerinden işler. Örneğin raporun Perşembe günü tebliğ edilmesi hâlinde, araya giren Cumartesi ve Pazar günleri sayılmayacağından itiraz için birkaç günlük fiilî bir zaman doğsa da, bu süre yine de çok kısadır. Bu nedenle olumsuz sağlık raporunun bildirimini takiben hiç vakit kaybetmeden itiraz edilmesi büyük önem taşır; süre kaçırılırsa idari itiraz yolu kapanabilir.
İdari İtiraz ve Hakem Hastane Süreci
3 İş Günü İçinde İl Sağlık Müdürlüğü’ne İtiraz
Olumsuz raporun tebliğini takiben, süreyi kaçırmadan İl Sağlık Müdürlüğü’ne dilekçe ile itiraz edin.
Yetkili Hastaneye Sevk
İl Sağlık Müdürlüğü, adayı yetkili bir hastaneye sevk eder; burada yeniden sağlık kurulu değerlendirmesi yapılır.
İki Rapor Aynıysa Karar Kesinleşir
İlk rapor ile ikinci rapor aynı yönde çıkarsa karar bu doğrultuda kesinleşir.
Çelişki Varsa Hakem Hastane
İki rapor arasında çelişki olursa dosya hakem hastaneye gönderilir; hakem hastanenin kararı son idari aşamadır.
Sonuç Olumsuzsa İptal Davası
Hakem hastane kararı da olumsuzsa, kesinleşen elenme/adaylık iptal işleminin tebliğinden itibaren 60 gün içinde YD talepli iptal davası açın.

İdare Mahkemesinde İptal Davası
İdare Mahkemesinde İptal Davası (60 Gün)
İtiraz ve hakem hastane süreci olumsuz sonuçlanırsa, kesinleşen elenme/adaylık iptal işlemine karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır.
2577 SAYILI İYUK MADDE 7/1 — DAVA AÇMA SÜRESİ
| Unsur | Açıklama |
|---|---|
| Dava süresi | Kesinleşen elenme/ilişik kesilme işleminin tebliğinden itibaren 60 gün (hak düşürücü) |
| Görevli mahkeme | İdare mahkemesi (yetkili idare mahkemesi işlemin niteliğine göre belirlenir) |
| Talep | İşlemin iptali ve yürütmenin durdurulması |
| Delil | Lehe güncel tıbbi belgeler, tetkikler, görüntülemeler |
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Yetkili İdare Mahkemeleri Görevlidir
Sütasak/Astasak sağlık elenmesine karşı açılacak davalar, idari işlem niteliğinde olduğundan yetkili idare mahkemelerinde görülür. Yetkili mahkeme, genel olarak işlemi tesis eden idarenin bulunduğu yer idare mahkemesidir. Askeri personel temin işlemlerinde uygulamada çoğunlukla Ankara İdare Mahkemeleri yetkili olabilmekle birlikte, yetki işlemin niteliğine göre değişebilir. Bu nedenle, yetki yönünden ret ve süre kaybı yaşanmaması için dava öncesinde görevli ve yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi önemlidir.
Sık Görülen Hukuka Aykırılıklar
Sütasak/Astasak sağlık elenmelerinde, iptal davasında en sık öne sürülen ve mahkemelerce dikkate alınan hukuka aykırılık sebepleri şunlardır.
| Hukuka Aykırılık | Açıklama |
|---|---|
| Yanlış dilimlendirme | TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği hükümlerinin yanlış uygulanması; uygun bulgunun engel dilimine konması |
| Ölçüm hatası | Göz, ortopedi veya boy-kilo (BKİ) ölçümlerinde hatalı değerlendirme yapılması |
| Geçici durumun kalıcı sayılması | Tedaviyle geçebilecek ya da geçici bir rahatsızlığın kalıcı engel olarak kabul edilmesi |
| Yanlış tanı | Bulgunun gerçekte olmayan ya da farklı bir hastalık olarak tanımlanması |
| Gerekçesizlik | Raporun dayanağının ve gerekçesinin somut gösterilmemesi |
Yürütmenin Durdurulması
Sütasak/Astasak sağlık davalarında, alım takviminin ve hakkın kaybedilmemesi için yürütmenin durdurulması talebi büyük önem taşır.
2577 SAYILI İYUK MADDE 27/2 — YÜRÜTMENİN DURDURULMASI
| YD Şartı | Sütasak/Astasak Davasındaki Karşılığı |
|---|---|
| Telafisi güç/imkansız zarar | Alım (temin) döneminin ve subay/astsubay adayı olma fırsatının kaçırılması, yaş sınırının yaklaşması |
| Açık hukuka aykırılık | Yanlış dilimlendirme, ölçüm hatası, geçici durumun kalıcı sayılması, yanlış tanı |
Bilirkişi İncelemesi (Adli Tıp / Üniversite)
Mahkeme Dosyayı Adli Tıp ya da Üniversite Hastanesine Gönderir
Sütasak/Astasak sağlık uyuşmazlıkları tıbbi uzmanlık gerektirdiğinden, mahkeme tıbbi inceleme için dosyayı Adli Tıp Kurumu ya da üniversite hastanelerine göndererek bilirkişi incelemesi yaptırır. Mahkeme, hakem hastane raporuyla bağlı değildir. Çelişkili raporlar ya da tıbbi tartışma bulunması hâlinde bağımsız bilirkişi raporu aldırır ve kararını bu bağımsız tıbbi denetim sonucuna göre verir. Bilirkişi; raporun ilgili sağlık yeteneği yönetmeliğine uygun olup olmadığını, tanının ve dilimin doğru belirlenip belirlenmediğini ve ölçümlerin doğru yapılıp yapılmadığını değerlendirir. Bu nedenle, idari süreçte olumsuz sonuçlanan bir rapor, yargı aşamasında bilirkişi incelemesiyle lehe dönebilir.
Sık Elenme Görülen Sağlık Branşları
Sütasak/Astasak sağlık elenmeleri farklı branşlarda ortaya çıkar. Her branşın kendine özgü itiraz gerekçeleri bulunur. Aşağıdaki rehberlerde her branş ayrıntılı ele alınmıştır.
İtiraz ve Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
Etkili Dilekçenin Unsurları
Etkili bir itiraz ya da dava dilekçesi; adayın kimlik ve iletişim bilgilerini, itiraza/davaya konu raporun tarih ve sayısını, hangi tanıya/bulguya neden itiraz edildiğini, itirazın tıbbi ve hukuki gerekçelerini, hakem hastaneye sevk talebini (itiraz aşamasında) ve lehe tıbbi belgelerin listesini içerir. Dilekçede yalnızca genel ifadeler yerine, raporun neden hatalı olduğunun (yanlış dilimlendirme, ölçüm hatası, geçici durumun kalıcı sayılması, yanlış tanı gibi) somut olarak açıklanması sürecin lehe sonuçlanma ihtimalini artırır. İtiraz süresi 3 iş günü gibi çok kısa olduğundan, itiraz dilekçesinin somut olaya özgü ve gecikmeksizin düzenlenmesi önemlidir.
Süreler Özet Tablosu
| Aşama | Süre / Merci |
|---|---|
| İdari itiraz | Olumsuz raporun tebliğinden itibaren 3 iş günü (Cts/Paz/tatil hariç) — İl Sağlık Müdürlüğü |
| Yetkili hastaneye sevk | İtiraz üzerine; iki rapor aynıysa karar kesinleşir |
| Hakem hastane | İki rapor çelişirse; kararı son idari aşamadır |
| İptal davası | Kesinleşen işlemin tebliğinden itibaren 60 gün — idare mahkemesi (İYUK m.7) |
| İdari başvurunun etkisi | Süresinde başvuru dava süresini durdurabilir (İYUK m.11) |
Gerekli Belgeler
- İtiraza konu heyet sağlık raporu ve varsa hakem hastane raporu (tanı/dilim görünür)
- Elenme/adaylık iptali kararı ve tebligat belgesi (tarih görünür)
- Lehe güncel tıbbi belgeler: uzman raporları, tetkikler, görüntülemeler
- Branşa özel tetkikler (BKİ ölçümü, göz muayenesi, radyografi, EEG/EKO vb.)
- Varsa geçmiş durumun tedavi edildiğini/geçtiğini gösteren belgeler
- İlgili döneme ait Sütasak/Astasak temin ilanı ve sağlık şartları
- İtiraz dilekçesi ve idarenin cevabı (varsa); nüfus cüzdanı fotokopisi ve vekaletname
Emsal Kararlar
Sıkça Sorulan Sorular
Sütasak (Subay Temin) ya da Astasak (Astsubay Temin) sürecinde heyet sağlık raporu nedeniyle elendiyseniz, itiraz ve iptal davası süreciniz için Avukat Hüseyin Yurtseven ile iletişime geçebilirsiniz.
Adres: Beştepe Mah. Meriç Cad. No: 5 Milaslı 2000 Plaza A Blok No: 12 (4. Kat) Yenimahalle / Ankara
Telefon: 0 (312) 212 91 07 | GSM: 0 507 158 00 87
E-posta: parlahukuk@gmail.com | @parlahukuk