İdare Hukuku
Yayınlayan author-avatar
0
Subay Astsubay Güvenlik Soruşturması

 

SUBAY VE ASTSUBAY GÜVENLİK SORUŞTURMASISubay ve astsubay adayları için güvenlik soruşturması, mülakat ve sağlık aşamalarını geçtikten sonra 7315 sayılı Kanun gereğince MİT, Emniyet ve jandarma birimlerince yapılan detaylı bir millî güvenlik incelemesidir. Bu süreçte adayın adli sicili, terör örgütleriyle irtibatı, yakın çevresi ve ahlaki durumu değerlendirilir.

Subay/astsubay güvenlik soruşturmasında öne çıkan hususlar şunlardır:

  • İncelenen Hususlar: Adli geçmiş, terör bağlantısı, yakın çevre/aile ve istihbari notlar değerlendirilir.
  • Süreler: Arşiv araştırması en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturması en geç 60 iş günüdür.
  • Olumsuz Sonuç: İdareden ya da CİMER üzerinden gerekçe bilgisi talep edilebilir.
  • İptal Davası: Kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde YD talepli iptal davası açılabilir.
BU YAZIMIZDA NELER BULACAKSINIZ

  1. Subay ve Astsubay Güvenlik Soruşturması Nedir?
  2. Soruşturmada İncelenen Hususlar
  3. Süreç ve Süreler (30 / 60 İş Günü)
  4. HAGB, Devam Eden Soruşturma ve Masumiyet
  5. Yakın Çevre ve Aile Durumu
  6. Olumsuz Sonuç Durumunda Ne Yapılabilir?
  7. İptal Davası: Süre, Yer ve Süreç
  8. Yürütmenin Durdurulması (YD) Talebi
  9. Sık Öne Sürülen Hukuka Aykırılıklar
  10. Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
  11. Gerekli Belgeler
  12. Emsal Kararlar
  13. Sıkça Sorulan Sorular
30 İş GünüArşiv araştırması
60 İş GünüGüvenlik soruşturması
60 GünDava açma süresi
Ankara İdareGörevli mahkeme
Güvenlik soruşturması iptal davasının tüm memuriyet alanlarını kapsayan genel çerçevesi, 7315 sayılı Kanun ve ölçülülük ilkesi için: Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması İptal Davası — Genel Rehber

Subay ve Astsubay Güvenlik Soruşturması Nedir?

Subay ve astsubay güvenlik soruşturması; adayların yazılı sınav, fiziki yeterlilik, mülakat ve sağlık aşamalarını geçtikten sonra, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu gereğince MİT, Emniyet ve jandarma birimlerince yapılan detaylı bir millî güvenlik incelemesidir. Bu süreçte adayın adli sicili, terör örgütleriyle irtibatı ya da iltisakı, yakın çevresi ve ahlaki durumu değerlendirilir.

Arşiv Araştırması ile Güvenlik Soruşturması Farkı

Arşiv araştırması, adayın kayıtlı bilgilerinin (adli sicil, aranma kaydı, kamu görevinden çıkarılma gibi) incelenmesini ifade eder. Güvenlik soruşturması ise bunlara ek olarak, kişinin ve gerektiğinde yakın çevresinin daha kapsamlı biçimde araştırılmasını kapsar. Subay ve astsubay temininde, görevin niteliği gereği güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır. Sonucun olumsuz olması hâlinde adayın ataması yapılmaz ya da göreve başlatılmaz.

Dayanak 7315 Sayılı Kanundur: Subay ve astsubay güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, 17 Nisan 2021’de yürürlüğe giren 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’na dayanır. Kanuna göre elde edilen kişisel verilerin doğru, güncel ve işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olması esastır. Kanun metnine 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu (mevzuat.gov.tr) üzerinden ulaşabilirsiniz.

Soruşturmada İncelenen Hususlar

Subay ve astsubay güvenlik soruşturmasında başlıca dört başlık incelenir. Her başlığın tek başına ve otomatik olarak mutlak elenme sebebi olmadığı, görevle ölçülü ilişki yönünden değerlendirilmesi gerektiği unutulmamalıdır.

İncelenen Husus Kapsam
Adli geçmiş Kesinleşmiş mahkumiyetler, devam eden kovuşturmalar, yüz kızartıcı suçlar ve bazı HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) kararları
Terör bağlantısı Terör örgütleriyle irtibat ya da iltisak (FETÖ vb.) bulguları
Yakın çevre ve aile Birinci derece yakınların sabıka ya da terör bağlantıları (tek başına her zaman mutlak elenme sebebi olmasa da risk analizinde incelenir)
İstihbari notlar Emniyet ve MİT birimlerindeki somut delile dayalı istihbari bilgiler
Her Bulgu Ölçülü Değerlendirilmelidir: İncelenen hususların hiçbiri tek başına ve otomatik olarak mutlak elenme sebebi değildir. Her bulgunun; gerçek, güncel ve atanacak subay/astsubay görevinin niteliğiyle ölçülü bir ilişki taşıyıp taşımadığı değerlendirilmelidir. Ölçüsüz, güncel olmayan ya da adayın kişisel durumuyla bağdaşmayan dayanaklara dayalı olumsuz sonuçlar hukuka aykırı olabilir.

Süreç ve Süreler (30 / 60 İş Günü)

7315 sayılı Kanun, soruşturma ve araştırmanın tamamlanma sürelerini belirler. Bu süreler, dava açma süresiyle karıştırılmamalıdır.

Aşama Süre
Arşiv araştırması Kanuna göre en geç 30 iş günü
Güvenlik soruşturması Kanuna göre en geç 60 iş günü
Uygulama süresi (toplam) Uygulamada ortalama 2 ila 6 ay arasında değişebilir
İptal davası açma süresi Olumsuz sonucun tebliğinden itibaren 60 gün (İYUK m.7)
Soruşturma Süresi ile Dava Süresini Karıştırmayın: 30 iş günü (arşiv araştırması) ve 60 iş günü (güvenlik soruşturması), soruşturmanın idarece tamamlanma süreleridir. İptal davası açma süresi ise bunlardan ayrıdır ve olumsuz sonucun adaya tebliğinden itibaren 60 gündür. Bu iki süre birbirinden bağımsızdır; dava süresi hak düşürücü olduğundan tebliğ tarihinden itibaren dikkatle takip edilmelidir.
HAGB, Devam Eden Soruşturma ve Masumiyet

HAGB, Devam Eden Soruşturma ve Masumiyet

HAGB, Devam Eden Soruşturma ve Masumiyet

Kesinleşmiş Mahkumiyet Yoksa Masumiyet Karinesi Esastır

HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) kararları, devam eden soruşturma ve kovuşturmalar güvenlik soruşturmasında incelenen hususlar arasındadır ancak her biri tek başına ve otomatik olarak mutlak elenme sebebi değildir. Masumiyet karinesi gereği, kesinleşmiş bir mahkumiyet bulunmadıkça kişi suçlu sayılamaz. Bu nedenle salt devam eden bir soruşturmanın varlığı ya da bir HAGB kararı, atanacak görevin niteliğiyle ölçülü bir ilişki taşımıyorsa, buna dayalı olumsuz sonuç hukuka aykırı olabilir. Dayanağın güncel, gerçek ve görevle ölçülü olup olmadığı somut olayda değerlendirilir.

Yakın Çevre ve Aile Durumu

Salt Aile Bilgisiyle Elenme Tartışmalıdır

Birinci derece yakınların sabıka ya da terör bağlantıları, güvenlik soruşturmasının risk analizinde incelenen hususlar arasında olabilir ancak bu durum tek başına ve otomatik olarak her zaman mutlak elenme sebebi değildir. Kişinin kendi eylem ve durumundan bağımsız olarak, salt bir aile bireyinin durumu nedeniyle elenmesi, ölçülülük ve masumiyet ilkeleri yönünden tartışmalıdır. Olumsuz sonucun, adayın kendisiyle ilgili gerçek ve güncel bir dayanağa mı yoksa yalnızca yakın çevre bilgisine mi dayandığı önemlidir; salt aile bilgisine dayalı, kişisel durumla ölçülü ilişki kurulmayan olumsuz sonuç, iptal davasında hukuka aykırılık gerekçesi olarak öne sürülebilir.

Olumsuz Sonuç Durumunda Ne Yapılabilir?

1

Bilgi Edinme (İdare / CİMER)

Olumsuz sonucun gerekçesini öğrenmek için ilgili idareden ya da CİMER üzerinden bilgi ve belge talep edin.

2

Tebliğ Tarihini ve Dayanağı Tespit Edin

Atamama işleminin tebliğ tarihini not edin; 60 günlük dava süresi bu tebliğle başlar. Varsa gerekçeyi belirleyin.

3

Lehe Belgeleri Toplayın

Adli sicil kaydı, varsa beraat/takipsizlik kararları ve durumu açıklayan belgeleri hazırlayın.

4

60 Gün İçinde YD Talepli İptal Davası Açın

Tebliğden itibaren 60 gün içinde, Ankara İdare Mahkemelerinde yürütme durdurma talepli iptal davası açın.

İptal Davası: Süre, Yer ve Süreç

“Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.”
2577 SAYILI İYUK MADDE 7/1 — DAVA AÇMA SÜRESİ
Unsur Açıklama
Dava süresi Olumsuz sonuca dayalı atamama işleminin tebliğinden itibaren 60 gün (hak düşürücü)
Davalı idare Atamama işlemini yapan idare (uygulamada MSB ya da ilgili komutanlık)
Görevli/yetkili mahkeme İdare mahkemesi; uygulamada çoğunlukla Ankara İdare Mahkemeleri
Talep İşlemin iptali ve yürütmenin durdurulması
Dava açma süresi, idari başvurunun süreyi durdurması (İYUK m.11) ve hak düşürücü sürelerin ayrıntısı için: İptal Davası Açma Süresi ve Hak Düşürücü Süreler

Yürütmenin Durdurulması (YD) Talebi

Subay/astsubay güvenlik soruşturması davalarında, telafisi güç zararların önlenmesi için dava dilekçesinde mutlaka yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.

“Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler.”
2577 SAYILI İYUK MADDE 27/2 — YÜRÜTMENİN DURDURULMASI
YD Şartı Subay/Astsubay Davasındaki Karşılığı
Telafisi güç/imkansız zarar Subay/astsubay olma hakkının ve atama fırsatının kaybı, kadronun dolması, dönemin kaçması
Açık hukuka aykırılık Ölçülülüğe/masumiyete aykırılık, güncel olmayan/ilgisiz dayanak, salt aile bilgisi, gerekçesizlik
Yürütmeyi durdurma şartları, İYUK 27 ve 28 uygulama süresi hakkında ayrıntılı bilgi için: İptal Davalarında Yürütmeyi Durdurma (YD) Kararı ve Önemi

Sık Öne Sürülen Hukuka Aykırılıklar

Hukuka Aykırılık Açıklama
Ölçülülüğe aykırılık Olumsuz sonucun dayanağı ile atanacak subay/astsubay görevi arasında makul ve ölçülü ilişki bulunmaması
Masumiyet karinesine aykırılık Kesinleşmiş mahkumiyet olmadan, salt soruşturma/HAGB ya da aile bilgisiyle elenme
Güncel/somut olmama Dayanağın çok eski, ilgisiz ya da kişisel durumla bağdaşmayan bilgilere dayanması
Salt aile bilgisine dayanma Adayın kendi durumuyla ölçülü ilişki kurulmadan yakın çevre bilgisine dayanılması
Gerekçesizlik Olumsuz sonucun somut gerekçesinin adaya bildirilmemesi

Dava Dilekçesinde Bulunması Gerekenler

Etkili Dilekçenin Unsurları

Etkili bir dava dilekçesi, davacının kimlik ve iletişim bilgilerini, dava konusu işlemi (atamama/göreve başlatmama) ve tebliğ tarihini, davalı idareyi, olumsuz sonucun dayanağına ilişkin bilgileri ve hukuka aykırılık nedenlerini içerir. Subay/astsubay güvenlik soruşturması dilekçesinde özellikle incelenen hususa (adli geçmiş, terör bağlantısı, yakın çevre, istihbari not) göre ölçülülük ve masumiyet ilkelerine aykırılık, dayanağın güncel/ilgisiz olması ve gerekçesizlik somut biçimde açıklanmalı, yürütmenin durdurulması talep edilmeli ve lehe belgeler eklenmelidir. Somut olaya özgü, gerekçeli bir dilekçe sürecin lehe sonuçlanma ihtimalini artırır.

Gerekli Belgeler

SUBAY/ASTSUBAY GÜVENLİK SORUŞTURMASI DAVASI İÇİN GEREKLİ BELGELER

  • Olumsuz sonuca dayalı atamama/göreve başlatmama işlemi ve tebligat belgesi (tarih görünür)
  • Varsa idareden/CİMER’den alınan gerekçe bilgisi ya da bilgi edinme cevabı
  • Güncel adli sicil ve arşiv kaydı
  • Varsa beraat, takipsizlik (KYOK) ya da HAGB kararına ilişkin belgeler
  • Sınav/mülakat/sağlık aşamalarını geçtiğine dair belgeler (yerleştirme, çağrı vb.)
  • Durumu açıklayan diğer lehe belgeler
  • Nüfus cüzdanı fotokopisi ve vekaletname

Emsal Kararlar

İDARİ YARGI — DAYANAK GÖREVLE ÖLÇÜLÜ OLMALIDIRSubay/astsubay güvenlik soruşturması olumsuz sonucuna dayalı atamama işlemlerinde, olumsuz sonucun dayanağı ile atanacak görev arasında makul ve ölçülü bir ilişki bulunması gerektiği; ölçülülük ilkesine aykırı, görevle bağlantısı kurulamayan dayanaklara dayalı işlemlerin hukuka aykırı bulunabileceği yönünde içtihatlar bulunmaktadır.

İDARİ YARGI — MASUMİYET KARİNESİ GÖZETİLMELİDİRKesinleşmiş bir mahkumiyet bulunmadıkça kişinin suçlu sayılamayacağı; salt devam eden bir soruşturmanın, HAGB kararının ya da aile bireylerine ilişkin bilgilerin tek başına ve otomatik biçimde elenme sebebi yapılamayacağı yönünde kararlar mevcuttur.

İDARİ YARGI — SALT AİLE BİLGİSİYLE ELENME TARTIŞMALIDIRAdayın kendi eylem ve durumundan bağımsız olarak, salt birinci derece yakınının durumu nedeniyle ve kişisel durumuyla ölçülü ilişki kurulmadan elenmesine dayalı işlemlerin hukuka aykırı olabileceği yönünde içtihatlar bulunmaktadır.

İDARİ YARGI — DAYANAK GÜNCEL VE SOMUT OLMALIDIROlumsuz sonuca esas alınan bilgilerin güncel, somut ve gerçek olması gerektiği; çok eski, ilgisiz ya da kişisel durumla bağdaşmayan bilgilere dayalı işlemlerin hukuka aykırı olabileceği yönünde kararlar mevcuttur.

İDARİ YARGI — İPTAL KARARI 30 GÜN İÇİNDE UYGULANIRİYUK 28 uyarınca iptal ve yürütmeyi durdurma kararlarının idareye tebliğinden itibaren en geç otuz gün içinde uygulanması gerektiği; bu süreyi geçiren idarenin tazminat sorumluluğu doğacağı yerleşik içtihattır.

Sıkça Sorulan Sorular

Subay ve astsubay güvenlik soruşturması nedir?
Adayların mülakat ve sağlık aşamalarını geçtikten sonra, 7315 sayılı Kanun gereğince MİT, Emniyet ve jandarma birimlerince yapılan detaylı bir millî güvenlik incelemesidir. Adayın adli sicili, terör örgütleriyle irtibatı, yakın çevresi ve ahlaki durumu değerlendirilir. Sonuç olumsuzsa atama yapılmaz; işleme karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
Subay astsubay güvenlik soruşturmasında neler incelenir?
Başlıca dört husus: adli geçmiş (mahkumiyet, devam eden kovuşturma, yüz kızartıcı suç, bazı HAGB), terör bağlantısı (irtibat/iltisak, FETÖ vb.), yakın çevre ve aile (birinci derece yakınların durumu; tek başına mutlak elenme sebebi olmayabilir) ve istihbari notlar (somut delile dayalı). Her biri görevle ölçülü ilişki yönünden değerlendirilmelidir.
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması ne kadar sürer?
Kanuna göre arşiv araştırması en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturması en geç 60 iş günüdür. Uygulamada toplam süreç ortalama 2 ila 6 ay arasında değişebilir. Bu süreler soruşturmanın tamamlanma süresidir; iptal davası açma süresi (tebliğden 60 gün) bunlardan ayrıdır ve karıştırılmamalıdır.
Olumsuz sonuçlanınca ne yapılmalı?
İki yol vardır: Bilgi edinme (idareden ya da CİMER üzerinden gerekçe talep etmek) ve iptal davası (tebliğden itibaren 60 gün içinde, uygulamada Ankara İdare Mahkemelerinde YD talepli). Dilekçede dayanağın güncel/gerçek olmadığı, görevle ölçülü ilişki taşımadığı ve masumiyete aykırılık somut öne sürülür.
HAGB veya devam eden soruşturma güvenlik soruşturmasını olumsuz etkiler mi?
HAGB, devam eden soruşturma ve kovuşturmalar incelenen hususlar arasındadır; ama tek başına ve otomatik olarak mutlak elenme sebebi değildir. Kesinleşmiş mahkumiyet yoksa masumiyet karinesi esastır. Görevle ölçülü ilişki taşımayan bir HAGB/soruşturmaya dayalı olumsuz sonuç hukuka aykırı olabilir ve dava konusu edilebilir.
Yakın çevre veya aile bireyi nedeniyle elenmek hukuka uygun mudur?
Birinci derece yakınların durumu risk analizinde incelenebilir; ancak tek başına ve otomatik olarak her zaman mutlak elenme sebebi değildir. Kişinin kendi durumundan bağımsız, salt aile bilgisine dayalı ve görevle ölçülü ilişki kurulmayan elenme, ölçülülük ve masumiyet ilkeleri yönünden tartışmalıdır ve iptal davasında hukuka aykırılık gerekçesi olabilir.
Güvenlik soruşturması davasında yürütmenin durdurulması neden önemlidir?
İşlem uygulandığında aday subay/astsubay olma hakkını ve atama fırsatını kaybedebilir; kadro dolar, dönem kaçar. Bu telafisi güç zarardır. Bu nedenle dilekçede mutlaka YD talep edilmelidir. YD kararı verilirse dava sonuçlanana kadar işlemin etkileri askıya alınabilir ve adayın hakkı korunabilir (İYUK m.27).
HY
Yazarlar Hakkında
Avukat Hüseyin Yurtseven — Parla Hukuk & Danışmanlık, AnkaraBu içerik, Ankara Barosu’na kayıtlı Avukat Hüseyin Yurtseven tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu onaylanmıştır. Parla Hukuk olarak subay ve astsubay temininde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonucuna karşı iptal davaları dahil olmak üzere idare hukuku alanında; atamama işlemine karşı dava, yürütmeyi durdurma ve tam yargı süreçlerinde müvekkillere hizmet sunmaktayız. Buradaki bilgiler hukuki tavsiye niteliği taşımaz; her somut olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.

İdare HukukuSubay AstsubayGüvenlik SoruşturmasıMemuriyet İptal DavasıAnkara İdare Avukatı

Subay ya da astsubay temininde güvenlik soruşturmanız olumsuz sonuçlandığı için atamanız yapılmadıysa, iptal davası süreciniz için Avukat Hüseyin Yurtseven ile iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Danışmanlık Alın

Parla Hukuk & Danışmanlık — İletişim

Adres: Beştepe Mah. Meriç Cad. No: 5 Milaslı 2000 Plaza A Blok No: 12 (4. Kat) Yenimahalle / Ankara
Telefon: 0 (312) 212 91 07  |  GSM: 0 507 158 00 87
E-posta: parlahukuk@gmail.com  |  @parlahukuk

 

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir