İş Hukuku
İşe İade Davası Açma Şartları Nelerdir ve Ne Kadar Sürer?

 

İŞE İADE DAVASI AÇMA ŞARTLARI NELERDİR VE NE KADAR SÜRER?İşe iade davası açabilmek için iş yerinde en az 30 işçi çalışması, işçinin en az 6 aylık kıdemi olması ve fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Dava, basit yargılama usulüne tabidir. İlk derecede ortalama 4-8 ay, istinafla birlikte 1-1,5 yıl sürebilir.

İşe iade davasının temel şartları şunlardır:

  • 30 İşçi Sınırı: Aynı işverene bağlı tüm iş yerlerinde toplam en az 30 işçi çalışmalıdır.
  • 6 Ay Kıdem: İşçinin en az 6 aylık kıdemi olmalıdır (yer altı işlerinde aranmaz).
  • Belirsiz Süreli + İşveren Vekili Olmama: Sözleşme belirsiz süreli olmalı, işçi üst düzey yönetici olmamalıdır.
  • Geçersiz Fesih + Arabuluculuk: Fesih geçersiz olmalı; 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır.
30 İşçiİş yeri sınırı
6 AyAsgari kıdem
1 Ay + 2 HaftaBaşvuru + dava
4-8 AyDava süresi

İşe İade Davası Nedir?

İşe iade davası, iş güvencesi kapsamındaki bir işçinin, iş sözleşmesinin işveren tarafından geçerli bir sebep gösterilmeden ya da usule aykırı biçimde (geçersiz olarak) feshedilmesi hâlinde, feshin geçersizliğinin tespiti ve işe geri dönmek için açtığı davadır. İşe iade davası açabilmek için iş yerinde en az 30 işçi çalışması, işçinin en az 6 aylık kıdemi olması ve fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu dava, işçiyi keyfi ve haksız işten çıkarmalara karşı koruyan önemli bir iş güvencesi kurumudur.

İşe İade Davası Açma Şartları

1

30 İşçi Sınırı

İş yerinde (aynı işverene bağlı tüm iş yerleri dahil) en az 30 işçi çalıştırılmalıdır.

2

6 Ay Kıdem

İşçinin aynı işverenin iş yerinde en az 6 aylık kıdemi (çalışma süresi) bulunmalıdır. Yer altı işlerinde çalışan işçiler için kıdem şartı aranmaz.

3

Belirsiz Süreli Sözleşme

İş sözleşmesi belirsiz süreli olmalıdır. Belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalışanlar bu haktan yararlanamaz.

4

İşveren Vekili Olmama

İşçi; işletmeyi sevk ve idare eden genel müdür ya da yardımcısı gibi üst düzey yönetici veya işe alma/çıkarma yetkisi olan işveren vekili konumunda olmamalıdır.

5

Geçersiz Fesih

İş sözleşmesi işveren tarafından geçerli bir sebep gösterilmeden ya da usule aykırı biçimde feshedilmiş olmalıdır.

6

Zorunlu Arabuluculuk

Dava açmadan önce fesih bildiriminin tebliğ edildiği günden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır.

“Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, … geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır.”
4857 SAYILI İŞ KANUNU MADDE 18 — FESHİN GEÇERLİ SEBEBE DAYANDIRILMASI

İşe İade İçin Kaç İşçi Gerekir? (30 İşçi)

Tüm İşyerlerindeki İşçiler Toplanır: İşe iade davası için iş yerinde en az 30 işçi çalıştırılması gerekir. Önemli olan, 30 işçi sayısının hesabında yalnızca işçinin çalıştığı iş yerinin değil, işverenin aynı iş kolundaki tüm iş yerlerinde çalışan işçilerin toplamının dikkate alınmasıdır. Yani işverenin birden fazla iş yeri (şube) varsa, bunlardaki işçi sayıları toplanır. Toplam 30 ve üzerindeyse iş güvencesi şartı sağlanır. Bu nedenle işçinin çalıştığı şubede 30’dan az işçi olsa bile, işverenin diğer iş yerleriyle birlikte toplam 30’u buluyorsa işe iade davası açılabilir. 30 işçi sayısında fesih tarihindeki işçi sayısı esas alınır.

İşe İade Davasını Kimler Açamaz?

İŞE İADE DAVASI AÇAMAYAN İŞÇİLER

  • 30’dan az işçi çalıştıran iş yerlerinde çalışanlar
  • 6 aydan az kıdemi olanlar (yer altı işleri hariç)
  • Belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar
  • İşletmeyi/iş yerini sevk ve idare eden işveren vekili ve yardımcıları (genel müdür gibi)
  • İş sözleşmesi haklı nedenle (İş K. m.25/II) ya da geçerli sebeple feshedilenler
  • Kendi isteğiyle istifa eden işçiler (feshi kendisi yapan)

Kapsam Dışı Kalanların Başvurabileceği Haklar

İş güvencesi kapsamı dışında kalan (örneğin 30’dan az işçili iş yerinde çalışan ya da 6 aydan az kıdemli) işçiler işe iade davası açamaz. Ancak bu işçiler, feshin kötüniyetli olması hâlinde kötüniyet tazminatı gibi başka haklara başvurabilir. Ayrıca kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacakları (fazla mesai, yıllık izin gibi) kapsam dışı işçiler için de talep edilebilir. Bu nedenle işe iade davası açamayan işçilerin de başvurabilecekleri hakları bulunduğundan, somut durumun değerlendirilmesi önemlidir.

6 Ay Dolmadan İşe İade Davası Açılır mı?

6 Aylık Kıdem Şarttır (Yer Altı İşleri Hariç): İşe iade davası açabilmek için işçinin aynı işverenin iş yerinde en az 6 aylık kıdemi bulunması gerekir. 6 aydan az kıdemi olan işçi kural olarak işe iade davası açamaz. 6 aylık sürenin hesabında, işçinin aynı işverenin bir ya da değişik iş yerlerinde geçirdiği süreler birleştirilir. Bu şartın istisnası: yer altı işlerinde çalışan işçiler için 6 aylık kıdem şartı aranmaz. 6 aydan az kıdemli (ve yer altı işçisi olmayan) bir işçi işten çıkarılırsa, iş güvencesi kapsamında olmadığından işe iade davası açamaz ancak feshin kötüniyetli olması hâlinde kötüniyet tazminatı gibi haklara başvurabilir.
İşe İade Davası Açma Süresi (1 Ay + 2 Hafta)

İşe İade Davası Açma Süresi (1 Ay + 2 Hafta)

İşe İade Davası Açma Süresi (1 Ay + 2 Hafta)

1

Arabuluculuğa Başvuru: 1 Ay

İşçi, fesih bildiriminin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Bu süre hak düşürücüdür.

2

Dava Açma: 2 Hafta

Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın tarihinden itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde işe iade davası açılmalıdır. Bu süre de hak düşürücüdür.

Süreleri Kaçırmak Hakkı Tamamen Kaybettirir: Hem 1 aylık arabuluculuk başvuru süresi hem de 2 haftalık dava açma süresi hak düşürücü niteliktedir. Sürelerden herhangi birinin kaçırılması, işe iade hakkının tamamen kaybedilmesine yol açar. Bu nedenle işten çıkarılan ve işe iade davası açmayı düşünen işçinin, fesih bildirimini aldığı andan itibaren vakit kaybetmeden hareket etmesi ve süreleri titizlikle takip etmesi gerekir.

Dava Ne Kadar Sürer? (4-8 Ay)

Basit Yargılama Usulü, Hızlı Sonuçlanır

İş mahkemelerinde görülen işe iade davaları, kanun gereği basit yargılama usulüne tabidir ve hızlı sonuçlandırılması öngörülür. İlk derece mahkemesindeki yargılama süresi ortalama 4 ila 8 ay arasında sürer. Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) incelemesiyle birlikte dosyanın tamamen sonuçlanması 1 ila 1,5 yılı bulabilir. İşe iade davasında istinaf incelemesi kesin niteliktedir. Yani bu davalarda kural olarak temyiz yolu kapalıdır ve karar istinafta kesinleşir. Süre; mahkemenin iş yoğunluğuna, tanık sayısına, delillerin toplanmasına ve bilirkişi incelemesine göre değişebilir.

İşe İade Davası Kaç Aylık Maaş Kazandırır?

Ödeme Kalemi Tutar
Boşta geçen süre ücreti En çok 4 aya kadar ücret ve diğer haklar
İşe başlatmama tazminatı Kıdeme göre en az 4, en çok 8 aylık ücret
Toplam (işe başlatılmazsa) 8 aya kadar (4 ay boşta + 4-8 ay tazminat)

İki Ayrı Ödeme: Boşta Geçen Süre + İşe Başlatmama Tazminatı

İşe iade davasını kazanan işçi iki ayrı ödemeye hak kazanabilir. Birincisi boşta geçen süre ücreti: işçinin kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok 4 aya kadar doğmuş ücret ve diğer haklarıdır. İkincisi işe başlatmama tazminatı: mahkeme işe iadeye karar verdikten sonra işveren işçiyi işe başlatmazsa, işçinin kıdemine göre en az 4, en çok 8 aylık ücreti tutarında ödenir. Bu iki kalem birlikte değerlendirildiğinde, davayı kazanan ve işe başlatılmayan işçi toplamda 8 aya kadar ücrete hak kazanabilir. Ayrıca işe iade, kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer hakları da etkiler.

İşe İade Davasının Sonuçları

1

İşçi Kazanırsa: Başvuru

Mahkeme feshin geçersizliğine ve işe iadeye karar verirse, işçi kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene başvurarak işe başlamak istediğini bildirmelidir.

2

İşveren İşe Başlatırsa

İşveren işçiyi 1 ay içinde işe başlatırsa, işçi boşta geçen süre ücretini (en çok 4 ay) alır; işe başlatmama tazminatı doğmaz.

3

İşveren İşe Başlatmazsa

İşveren işçiyi işe başlatmazsa, boşta geçen süre ücreti (4 aya kadar) yanında 4-8 aylık işe başlatmama tazminatı da ödenir.

İşçi de Süresinde Başvurmalıdır: İşe iade kararı kesinleştikten sonra işçinin, 10 iş günü içinde işverene işe başlamak için başvurması gerekir. İşçi bu süre içinde başvurmazsa, işverence yapılan fesih geçerli hâle gelir ve işçi yalnızca feshin sonuçlarına (kıdem, ihbar gibi) göre haklarını alır. İşe iadenin sonuçlarından (boşta geçen süre, işe başlatmama tazminatı) yararlanamaz. Bu nedenle davayı kazanmak kadar, kazandıktan sonra süresinde başvurmak da önemlidir.

Tazminat Aldıktan Sonra İşe İade

Tazminat Almak Engel Değil — Ama Çekince Koyun

Kıdem ve ihbar tazminatını almış olmak, tek başına işe iade davası açmaya engel değildir. İşçi, tazminatlarını almış olsa bile koşulları varsa işe iade davası açabilir. Ancak önemli bir nokta vardır: işçinin, feshi ve ödenen tazminatları çekincesiz (ihtirazi kayıt koymadan) kabul ettiği anlamına gelen bir belge (örneğin ibraname) imzalaması, işe iade talebini zayıflatabilir. Bu nedenle uygulamada, işçinin tazminatı alırken feshin geçerliliğini kabul etmediğini ve işe iade hakkını saklı tuttuğunu belirten bir çekince (ihtirazi kayıt) koyması önerilir. İşe iade davasında işçi haklı çıkar ve işe başlatılırsa, daha önce aldığı kıdem-ihbar tazminatının iadesi (mahsubu) gerekebilir. Çünkü işe iade hâlinde sözleşme hiç sona ermemiş gibi kabul edilir. Bu nedenle tazminatı almadan önce ya da alırken dikkatli olmak ve hukuki destek almak yararlıdır.

Özet: Şartlar ve Sonuçlar Tablosu

Konu Kural
İşçi sayısı En az 30 (tüm iş yerleri toplamı)
Kıdem En az 6 ay (yer altı işlerinde aranmaz)
Sözleşme türü Belirsiz süreli
İşveren vekili Açamaz (genel müdür vb.)
Arabuluculuk başvurusu Fesih tebliğinden 1 ay içinde
Dava açma Son tutanaktan 2 hafta içinde
Dava süresi İlk derece 4-8 ay; istinafla 1-1,5 yıl
Boşta geçen süre ücreti En çok 4 ay
İşe başlatmama tazminatı 4-8 aylık ücret
İşe başvuru (işçi) Karar kesinleşince 10 iş günü içinde
“İşverence geçerli sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli olmadığı mahkemece … tespit edilerek feshin geçersizliğine karar verildiğinde, işveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. İşçiyi … işe başlatmaz ise, işçiye en az dört aylık ve en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödemekle yükümlü olur.”
4857 SAYILI İŞ KANUNU MADDE 21 — GEÇERSİZ SEBEPLE FESHİN SONUÇLARI

Sıkça Sorulan Sorular

İşe iade için hangi şartlar gereklidir?
Altı şart birlikte gerekir: (1) en az 30 işçi (tüm iş yerleri toplamı), (2) en az 6 ay kıdem (yer altında aranmaz), (3) belirsiz süreli sözleşme, (4) işveren vekili olmama, (5) geçersiz fesih (sebepsiz/usulsüz), (6) fesih tebliğinden 1 ay içinde arabuluculuk, anlaşma olmazsa son tutanaktan 2 hafta içinde dava.
İşe iade davasını kimler açamaz?
30’dan az işçili iş yerinde çalışanlar, 6 aydan az kıdemliler (yer altı hariç), belirli süreli sözleşmeliler, işveren vekili (genel müdür vb.), haklı/geçerli sebeple çıkarılanlar ve istifa edenler açamaz. Bunlar koşulları varsa kötüniyet tazminatı ve kıdem/ihbar gibi haklara başvurabilir.
İşe iade davası kaç aylık maaş?
İki kalem: boşta geçen süre ücreti (en çok 4 ay) ve işe başlatmama tazminatı (kıdeme göre 4-8 aylık ücret). İşe başlatılmazsa toplam 8 aya kadar ücret doğabilir (4 ay boşta + 4-8 ay tazminat). İşveren işe başlatırsa yalnızca boşta geçen süre (4 ay) ödenir, tazminat doğmaz.
İşe iade için kaç işçi gerekir?
İş yerinde en az 30 işçi çalışmalıdır. 30 işçi hesabında yalnızca çalışılan şube değil, işverenin aynı iş kolundaki tüm iş yerleri toplanır. Şubede 30’dan az olsa bile toplam 30’u buluyorsa dava açılabilir. Fesih tarihindeki işçi sayısı esas alınır. 30’un altındaki iş yerleri iş güvencesi kapsamı dışındadır.
İşe iade davası açma süresi ne kadardır?
İki hak düşürücü süre: (1) fesih tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabuluculuğa başvuru; (2) anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde dava. Her iki süre de kaçırılırsa işe iade hakkı tamamen kaybedilir. Bu yüzden fesih bildirimini alır almaz vakit kaybetmeden hareket edin.
6 ay dolmadan işe iade davası açılabilir mi?
Hayır. En az 6 aylık kıdem şarttır; 6 aydan az kıdemli işçi kural olarak işe iade davası açamaz. 6 aylık sürede aynı işverenin farklı iş yerlerindeki süreler birleştirilir. İstisna: yer altı işçileri için 6 ay şartı aranmaz. 6 aydan az kıdemli işçi kötüniyet tazminatı gibi haklara başvurabilir.
Tazminat aldıktan sonra işe iade davası açılabilir mi?
Evet, kıdem-ihbar tazminatı almak tek başına engel değildir. Ancak çekincesiz (ihtirazi kayıtsız) ibraname imzalamak talebi zayıflatabilir; tazminatı alırken işe iade hakkını saklı tuttuğunuza dair çekince koyun. Dava kazanılıp işe başlatılırsa, alınan kıdem-ihbar mahsup edilebilir (sözleşme hiç bitmemiş sayılır).
İşe iade davası ne kadar sürer?
Basit yargılama usulüne tabidir, hızlıdır. İlk derece ortalama 4 ila 8 ay; istinafla birlikte 1-1,5 yıl sürebilir. İşe iade davasında istinaf kesindir (kural olarak temyiz kapalı). Süre; mahkeme yoğunluğu, tanık ve delil toplamaya göre değişir. Arabuluculukta anlaşılırsa çok daha kısa sürer.
HY
Yazarlar Hakkında
Avukat Hüseyin Yurtseven — Parla Hukuk & Danışmanlık, AnkaraBu içerik, Ankara Barosu’na kayıtlı Avukat Hüseyin Yurtseven tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu onaylanmıştır. Parla Hukuk olarak işe iade davası, iş güvencesi, geçersiz fesih, boşta geçen süre ücreti, işe başlatmama tazminatı ve işçilik alacakları süreçleri dahil olmak üzere iş hukuku alanında müvekkillere hizmet sunmaktayız. Buradaki bilgiler genel bilgilendirme niteliğindedir, hukuki tavsiye değildir; her somut olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.

İş Hukukuİşe İade Davasıİş GüvencesiGeçersiz Fesihİşçi Hakları

İşe iade davası, iş güvencesi şartları, arabuluculuk süreci ve tazminat haklarınız için Avukat Hüseyin Yurtseven ile iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Danışmanlık Alın

Parla Hukuk & Danışmanlık — İletişim

Adres: Beştepe Mah. Meriç Cad. No: 5 Milaslı 2000 Plaza A Blok No: 12 (4. Kat) Yenimahalle / Ankara
Telefon: 0 (312) 212 91 07  |  GSM: 0 507 158 00 87
E-posta: parlahukuk@gmail.com  |  @parlahukuk

 

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir