Boşanmada Bekleme (İddet) Süresi: 300 Gün Kuralı ve Kaldırılması
İddet Süresi Nedir ve Neden Vardır?
Bekleme süresi, evliliğin sona ermesinden kısa süre sonra doğacak çocuğun hangi evlilikten olduğu konusunda soybağı karışıklığını önlemek için konulmuştur; TMK m. 285 uyarınca evlilik içinde veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası koca sayılır. 300 günlük süre de bu karineyle uyumludur. Süre kamu düzenindendir; nüfus müdürlüğü, iddeti dolmamış kadının evlenme başvurusunu mahkeme kararı olmadıkça işleme almaz.
300 Gün Nasıl Hesaplanır? Kesinleşmenin Rolü
Süre, boşanma hükmünün verildiği duruşma gününden değil, kararın kesinleştiği tarihten itibaren hesaplanır. Kesinleşme; istinaf süresinin başvuru yapılmadan geçmesi, kanun yolundan feragat veya kanun yolu incelemelerinin tamamlanmasıyla gerçekleşir — ayrıntı için boşanma kararına itiraz: istinaf ve temyiz yazımıza bakınız. Bu nedenle kesinleşmenin aylarca sürdüğü dosyalarda yeniden evlenme takvimi de o ölçüde ötelenir; kararın hızla kesinleştirilmesi, iddet planlaması bakımından önemlidir. Doğum, süreyi kendiliğinden sona erdirir.
İddet Süresinin Kaldırılması Davası
Kanun iki kaldırma sebebi tanır: (1) kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması, (2) boşanan eşlerin birbiriyle yeniden evlenmek istemesi. İlk sebepte tam teşekküllü bir hastaneden alınan “gebe değildir” raporu yeterli delildir. Dava, hasımsız olarak kadının yerleşim yeri aile mahkemesinde açılır; duruşma günü çoğunlukla kısa sürede verilir ve tek celsede karara bağlanır. Karar kesinleştiğinde nüfus müdürlüğüne ibraz edilerek evlenme işlemleri yapılır.
Adım Adım Kaldırma Süreci
Süreye Uyulmazsa Ne Olur?
Bekleme süresine uyulmadan yapılan evlenme, kesin hükümsüzlük sebepleri arasında sayılmamıştır; evlenme geçerli kalır. Ancak nüfus idaresi süre dolmadan ve mahkeme kararı olmadan evlenme işlemi yapmayacağından, uygulamada kaldırma kararı almadan evlenmek fiilen mümkün değildir. Süre içinde doğan çocuk bakımından soybağı karineleri devreye girer ve soybağının reddi davalarına yol açabilir; bu tür karmaşık senaryolarda sürecin bütününe ilişkin süreç yönetimi yazımız yol göstericidir.
Sıkça Sorulan Sorular
S: Boşanan kadın hemen evlenebilir mi?
C: Hayır. TMK 132 uyarınca boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 300 gün geçmeden yeniden evlenemez; ancak gebe olmadığını sağlık raporuyla ispatlayarak mahkemeden sürenin kaldırılmasını isteyebilir.
S: İddet süresi ne zaman başlar?
C: Boşanma kararının verildiği tarihte değil, kararın kesinleştiği tarihte başlar. Kesinleşme gecikirse süre de o kadar geç işlemeye başlar.
S: İddet süresinin kaldırılması davası ne kadar sürer?
C: Uygulamada en hızlı sonuçlanan aile davalarındandır; hastaneden alınan gebe olmadığına dair raporla birlikte çoğunlukla tek celsede, birkaç gün ile birkaç hafta içinde karara bağlanır.
S: Erkek için bekleme süresi var mı?
C: Hayır. Bekleme süresi yalnızca kadın için öngörülmüştür; boşanan erkek, kararın kesinleşmesinin ertesi günü yeniden evlenebilir.
S: Eski eşimle tekrar evlenmek istiyorum, iddet beklemem gerekir mi?
C: Gerekmez. Boşanan eşlerin birbiriyle yeniden evlenmek istemesi, kanunda sürenin kaldırılması sebebi olarak açıkça sayılmıştır; mahkemeden kaldırma kararı alınarak evlenilebilir.
