Boşanma Davasında Yetkili Mahkeme Hangisidir? (TMK 168)
Boşanma Davasında Yetkili Mahkeme Hangisidir?Boşanma davası, TMK m. 168 uyarınca üç seçenekten birinde açılabilir: (1) davacının yerleşim yeri, (2) davalının yerleşim yeri veya (3) eşlerin davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer aile mahkemesi. Seçim hakkı davayı açana aittir. Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Dava açıldıktan sonra adres değiştirilmesi yetkiyi etkilemez.
Bu Yazımızda Neler Bulacaksınız
Üç Yetki Seçeneği (TMK 168)
| Seçenek | Açıklama | Kim İçin Elverişli? |
|---|---|---|
| Davacının yerleşim yeri | Davayı açan eşin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yer | Evden ayrılıp başka şehre yerleşen eş |
| Davalının yerleşim yeri | Karşı tarafın yerleşim yeri | Tebligat kolaylığı istenen dosyalar |
| Son 6 ay birlikte oturulan yer | Davadan önce son altı aydan beri fiilen birlikte oturulan yer | Her iki eş de aynı şehirde kalmaya devam ediyorsa |
Seçim hakkının davacıya ait olması, davayı ilk açmanın sınırlı sayıdaki gerçek pratik etkilerinden biridir.
Yerleşim Yeri Nasıl Belirlenir?
Yerleşim yeri, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir; kural olarak adres kayıt sistemindeki (MERNİS) kayıt esas alınır, ancak fiili durum aksini gösteriyorsa tartışılabilir. Boşanmak üzere evden ayrılan eşin ailesinin yanına yerleşmesi halinde, yeni yerleşim yerinde dava açması mümkündür. Ankara’daki işleyiş, adliye yapısı ve tevzi uygulaması için Ankara aile mahkemeleri ve boşanma süreci yazımıza bakabilirsiniz.
Yetki İtirazı ve Sonuçları
Boşanmadaki yetki kuralı kesin yetki değildir. Bu nedenle yanlış yerde açılan dava kendiliğinden usulden reddedilmez; davalının cevap dilekçesinde ilk itiraz olarak yetki itirazında bulunması gerekir. Süresinde ileri sürülen itiraz kabul edilirse dosya yetkili mahkemeye gönderilir; itiraz edilmezse dava açılan yerde görülmeye devam eder. Yetki itirazı dosyayı aylarca geciktirebileceğinden, dava açılırken üç seçeneğin doğru değerlendirilmesi dava öncesi dikkat edilmesi gereken başlıklardandır.
Dava Sırasında Adres Değişikliği Sorun Yaratır mı?
Yetki, davanın açıldığı tarihteki duruma göre belirlenir; davadan sonra taşınmak mahkemenin yetkisini ortadan kaldırmaz. Uygulamadaki asıl risk tebligattadır: adres değişikliğinin mahkemeye bildirilmemesi, tebligatların eski adrese yapılması ve sürelerin farkına varılmadan işlemesi sonucunu doğurabilir. Karşı tarafın adres değiştirip ulaşılamaz hale gelmesi ihtimalini ise eşe ulaşılamıyorsa boşanma ve tebligat yazımızda ayrıntılı işledik.
Görevli Mahkeme: Aile Mahkemesi
Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi kurulmamış ilçelerde asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Görev kamu düzenindendir ve yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetilir. Dava dilekçesinin hazırlanması ve harçlandırılmasına ilişkin adımlar için boşanma davası nasıl açılır rehberimize bakınız.
Sıkça Sorulan Sorular
S: Boşanma davası açmak için ikamet ettiğim şehirdeki mahkeme mi, yoksa eşimin bulunduğu yer mahkemesi mi yetkilidir?
C: Her ikisi de yetkilidir; ayrıca son altı aydır birlikte oturulan yer mahkemesi de seçilebilir. TMK 168 üç seçenek tanır ve tercih davayı açana aittir.
S: Boşanma sürecinde adresimi değiştirmem sorun yaratır mı?
C: Yetki bakımından yaratmaz; yetki dava tarihindeki duruma göre belirlenir ve sonradan taşınma davayı etkilemez. Yeni adresin mahkemeye bildirilmesi, tebligatların kesintisiz ulaşması için gereklidir.
S: Yanlış yerde dava açarsam ne olur?
C: Boşanmada yetki kesin olmadığından, davalı süresinde yetki itirazında bulunmazsa dava açılan yerde görülmeye devam eder. Süresinde itiraz edilirse dosya yetkili mahkemeye gönderilir ve süreç uzar.
S: Eşim yurt dışında yaşıyorsa dava nerede açılır?
C: Davacının Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Türkiye’de yerleşim yeri bulunmayanlar bakımından MÖHUK’un yetki kuralları devreye girer.
S: Ankara’da hangi mahkeme bakar?
C: Ankara’da boşanma davaları Ankara Adliyesi bünyesindeki aile mahkemelerinde görülür; tevzi bürosu dosyayı numaralı aile mahkemelerinden birine dağıtır.
