Boşanmada Kusur Dereceleri ve Tazminat Dengesi (TMK 174)

Q: Boşanmada tazminat kusura bağlı mıdır?

Evet. Boşanma davalarında maddi ve manevi tazminat hakkı, Türk Medeni Kanunu m.174 gereğince eşlerin kusur derecelerine doğrudan bağlıdır. Tazminat alabilmek için, talep eden tarafın diğer eşten daha az kusurlu veya tamamen kusursuz olması şarttır. Eşit veya diğer eşten daha ağır kusurlu olan eş lehine tazminata hükmedilemez. Yani kusur, tazminat hakkının temel belirleyicisidir: kusursuz ya da daha az kusurlu eş, ağır kusurlu eşten maddi ve manevi tazminat talep edebilir; ancak ağır kusurlu ya da eşit kusurlu eş bu talebi ileri süremez.

Q: Eşit kusur durumunda tazminat alınabilir mi?

Hayır. Mahkeme her iki eşin de kusur oranını aynı ve denk bulursa (eşit kusur), tarafların birbirlerinden maddi ve manevi tazminat isteme hakkı ortadan kalkar. Eşit kusur durumunda taraflar tazminat alamaz. Ancak önemli bir ayrım vardır: eşit kusur tazminat hakkını ortadan kaldırsa da, yoksulluk nafakası koşulları ayrıca değerlendirilir. Yoksulluğa düşecek olan eş, boşanmada daha fazla kusurlu olmamak şartıyla (yani kusursuz ya da eşit kusurlu olsa da) yoksulluk nafakası talep edebilir. Dolayısıyla eşit kusur, tazminat hakkını kaldırır ama yoksulluk nafakası hakkını her durumda ortadan kaldırmaz.

Q: Ağır kusurlu eş tazminat talep edebilir mi?

Hayır. Eşlerden biri evlilik birliğini sarsan olaylarda tamamen veya diğerine göre çok daha ağır kusurluysa (örneğin sadakatsizlik, şiddet, terk gibi), bu kişi aleyhine tazminata hükmedilir; ağır kusurlu olan eş, karşı taraftan hiçbir şekilde maddi ve manevi tazminat talep edemez. Tazminat, kusursuz ya da daha az kusurlu eşi korumak amacıyla düzenlendiğinden, ağır kusurlu eş bu korumadan yararlanamaz. Dolayısıyla boşanmada kimin ne kadar kusurlu olduğunun tespiti, tazminat sonucunu doğrudan belirler.

Q: Boşanmada maddi ve manevi tazminat farkı nedir?

Maddi tazminat, boşanma yüzünden mevcut veya beklenen ekonomik menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eşe ödenir; toptan veya irat (düzenli ödeme) şeklinde verilebilir. Örneğin eşin sağladığı maddi destek, sosyal güvence veya beklenen ekonomik yararların kaybı maddi tazminatın konusudur. Manevi tazminat ise, evlilikteki hakaret, şiddet veya onur kırıcı davranışlar nedeniyle kişilik hakları saldırıya uğrayan eşin ruhsal (manevi) zararlarını telafi etmek için hükmedilir ve kural olarak sadece toptan para olarak verilir. Kısaca maddi tazminat ekonomik kaybı, manevi tazminat ise kişilik haklarına yönelik ruhsal zararı karşılar; her ikisi de kusur şartına tabidir.

Q: Af ve hoşgörü tazminatı nasıl etkiler?

Kusurlu davranışlar karşı tarafça affedilmiş veya hoşgörüyle karşılanmışsa, bu eski olaylar tazminat hesabında veya kusur belirlemesinde dayanak olamaz. Örneğin bir eşin geçmişteki bir sadakatsizliği diğer eş tarafından affedilmiş ve evlilik bu olaydan sonra sürdürülmüşse, artık bu olay boşanmada kusur ve tazminat gerekçesi olarak ileri sürülemez. Af, açık (sözlü/yazılı) olabileceği gibi, olaydan sonra evlilik birliğinin devam ettirilmesi gibi davranışlarla örtülü de olabilir. Bu nedenle, tazminat ve kusur değerlendirmesinde yalnızca affedilmemiş, güncel ve evlilik birliğini fiilen sarsan kusurlu davranışlar dikkate alınır.

Q: Tam kusur ile ağır kusur arasındaki fark nedir?

Tam kusur, boşanmaya yol açan olaylarda eşlerden yalnızca birinin kusurlu olması, diğerinin ise hiç kusurunun bulunmaması durumudur. Ağır kusur ise, her iki eşin de bir miktar kusuru bulunmakla birlikte, birinin kusurunun diğerine göre belirgin biçimde daha fazla (ağır) olmasıdır. Her iki durumda da tazminat sonucu benzerdir: tam kusurlu ya da ağır kusurlu eş aleyhine tazminata hükmedilebilir; kusursuz ya da daha az kusurlu eş ise tazminat talep edebilir. Önemli olan, tarafların kusur oranlarının karşılaştırılması sonucunda kimin daha az kusurlu (ya da kusursuz) olduğunun belirlenmesidir; çünkü tazminat hakkı, daha az kusurlu ya da kusursuz eşe tanınır.

Aile Hukuku

Yayınlayan

Parla Hukuk & Danışmanlık

17 Ağustos 2026

Açık 17 Ağustos 2026

BOŞANMADA KUSUR DERECELERİ VE TAZMİNAT DENGESİBoşanma davalarında maddi ve manevi tazminat hakkı, Türk Medeni Kanunu m.174 gereğince eşlerin kusur derecelerine doğrudan bağlıdır. Tazminat alabilmek için talep eden tarafın, diğer eşten daha az kusurlu veya tamamen kusursuz olması şarttır. Eşit veya daha ağır kusurlu olan eş lehine tazminata hükmedilemez.

Kusur dereceleri ve tazminat ilişkisinde öne çıkan hususlar şunlardır:

Tam / Ağır Kusur: Ağır kusurlu eş aleyhine tazminata hükmedilir, kendisi tazminat talep edemez.
Eşit Kusur: Kusurlar denk ise tazminat hakkı ortadan kalkar, yoksulluk nafakası ayrıca değerlendirilir.
Hafif Kusur / Kusursuzluk: Daha az kusurlu ya da kusursuz eş maddi ve manevi tazminat isteyebilir.
Af ve Hoşgörü: Affedilmiş eski olaylar kusur ve tazminat hesabında dayanak olamaz.

BU YAZIMIZDA NELER BULACAKSINIZ

Kusur Neden Tazminatın Temelidir? (TMK m.174)
Kusur Dereceleri ve Tazminat Dengesi
Tam ve Ağır Kusur
Eşit Kusur (Tazminat Hakkı Düşer)
Hafif Kusur ve Kusursuzluk
Af ve Hoşgörü
Maddi ve Manevi Tazminatın Ayrımı
Eşit Kusur ve Yoksulluk Nafakası İlişkisi
Kusurun İspatı ve Deliller
Kusur Derecesine Göre Tazminat Tablosu
Emsal ve Hukuki Değerlendirme
Sıkça Sorulan Sorular

TMK m.174Tazminatın dayanağı

Daha Az KusurTazminat şartı

Eşit KusurTazminat hakkı düşer

Af / HoşgörüKusur dayanağı olmaz

Boşanmada maddi ve manevi tazminatın koşulları, hesaplanması ve TMK m.174’ün tüm ayrıntıları için: Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat (TMK m.174)

Kusur Neden Tazminatın Temelidir? (TMK m.174)

Boşanma davalarında maddi ve manevi tazminat hakkı, Türk Medeni Kanunu m.174 gereğince eşlerin kusur derecelerine doğrudan bağlıdır. Tazminat alabilmek için, talep eden tarafın diğer eşten daha az kusurlu veya tamamen kusursuz olması şarttır. Eşit veya diğer eşten daha ağır kusurlu olan eş lehine tazminata hükmedilemez. Bu nedenle boşanmada kusurun ve derecesinin tespiti, tazminat sonucunu belirleyen en temel unsurdur.

“Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.”
4721 SAYILI TÜRK MEDENİ KANUNU MADDE 174 — BOŞANMADA TAZMİNAT

Kusur Dereceleri ve Tazminat Dengesi

Boşanmada kusur, tek tip değildir derecesine göre farklı sonuçlar doğurur. Mahkeme, tarafların kusur oranlarını karşılaştırarak tazminat ve nafaka sonuçlarını belirler. Kusur dereceleri ve bunların tazminata etkisi aşağıda ele alınmıştır.

Tam ve Ağır Kusur

Ağır Kusurlu Eş Tazminat Talep Edemez

Eşlerden biri evlilik birliğini sarsan olaylarda tamamen ya da diğerine göre çok daha ağır kusurluysa (örneğin sadakatsizlik, şiddet, terk gibi), bu kişi aleyhine tazminat kararı verilir. Ağır kusurlu olan eş, karşı taraftan hiçbir şekilde maddi ve manevi tazminat talep edemez. Tam kusur, eşlerden yalnızca birinin kusurlu olması; ağır kusur ise her ikisinin de kusuru bulunmakla birlikte birinin kusurunun belirgin biçimde daha fazla olmasıdır. Her iki durumda da sonuç benzerdir: kusursuz ya da daha az kusurlu eş tazminat talep edebilirken, tam/ağır kusurlu eş talep edemez.

Eşit Kusur (Tazminat Hakkı Düşer)

Eşit Kusurda Taraflar Tazminat Alamaz: Mahkeme her iki eşin de kusur oranını aynı ve denk bulursa (eşit kusur), tarafların birbirlerinden maddi ve manevi tazminat isteme hakkı ortadan kalkar. Eşit kusur durumunda taraflar tazminat alamaz. Ancak bu durum yoksulluk nafakası hakkını her durumda ortadan kaldırmaz; yoksulluk koşulları sağlanıyorsa yoksulluk nafakası ayrıca talep edilebilir.

Hafif Kusur ve Kusursuzluk

Daha Az Kusurlu ya da Kusursuz Eş Tazminat İsteyebilir

Diğer eşe oranla daha az kusurlu ya da tamamen kusursuz olan taraf; uğradığı maddi kayıplar için maddi tazminat, yaşadığı manevi çöküntü ve kişilik haklarına saldırı için manevi tazminat isteyebilir. Yani tazminat hakkı, kusursuz ya da daha az kusurlu eşi korumak için tanınmıştır. Bu eş, hem boşanma yüzünden zedelenen ekonomik menfaatleri (maddi tazminat) hem de kişilik haklarına yönelik saldırının doğurduğu ruhsal zararı (manevi tazminat) talep edebilir. Talebin kabulü için, karşı tarafın daha ağır kusurlu olduğunun ortaya konması gerekir.

Af ve Hoşgörü

Affedilmiş Olaylar Kusur Dayanağı Olamaz

Kusurlu davranışlar karşı tarafça affedilmiş ya da hoşgörüyle karşılanmışsa, bu eski olaylar tazminat hesabında ya da kusur belirlemesinde dayanak olamaz. Örneğin bir eşin geçmişteki bir sadakatsizliği diğer eş tarafından affedilmiş ve evlilik bu olaydan sonra sürdürülmüşse, artık bu olay boşanmada kusur ve tazminat gerekçesi olarak ileri sürülemez. Af, açık (sözlü ya da yazılı) olabileceği gibi olaydan sonra evlilik birliğinin devam ettirilmesi gibi davranışlarla örtülü de olabilir. Bu nedenle tazminat ve kusur değerlendirmesinde yalnızca affedilmemiş, güncel ve evlilik birliğini fiilen sarsan kusurlu davranışlar dikkate alınır.

Maddi ve Manevi Tazminatın Ayrımı

Tazminat Türü	Neyi Karşılar?	Ödeme Şekli
Maddi tazminat	Boşanma yüzünden mevcut ya da beklenen ekonomik menfaatlerin zedelenmesi	Toptan ya da irat (düzenli ödeme)
Manevi tazminat	Hakaret, şiddet, onur kırıcı davranışla kişilik haklarına saldırı; ruhsal zarar	Kural olarak sadece toptan para

Maddi Tazminat: Ekonomik Kaybın Karşılığı

Maddi tazminat, boşanma yüzünden mevcut ya da beklenen ekonomik menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eşe ödenir. Örneğin eşin sağladığı maddi destek, sosyal güvence ya da beklenen ekonomik yararların kaybı maddi tazminatın konusudur. Maddi tazminat, toptan (tek seferde) ya da irat (düzenli ödeme) şeklinde verilebilir.

Manevi Tazminat: Ruhsal Zararın Karşılığı

Manevi tazminat, evlilikteki hakaret, şiddet ya da onur kırıcı davranışlar nedeniyle kişilik hakları saldırıya uğrayan eşin ruhsal (manevi) zararlarını telafi etmek için hükmedilir ve kural olarak sadece toptan para olarak ödenir. Manevi tazminatın amacı, uğranılan elem ve üzüntüyü kısmen de olsa gidermek, kişilik haklarına yönelik saldırıyı telafi etmektir.

Eşit Kusur ve Yoksulluk Nafakası İlişkisi

Eşit Kusur Tazminatı Kaldırır Ama Nafakayı Kaldırmaz: Sık karıştırılan önemli bir nokta şudur: eşit kusur, maddi ve manevi tazminat hakkını ortadan kaldırır ancak yoksulluk nafakası hakkını her durumda ortadan kaldırmaz. Yoksulluğa düşecek olan eş, boşanmada diğerinden daha fazla kusurlu olmamak (yani kusursuz ya da eşit kusurlu olmak) şartıyla yoksulluk nafakası talep edebilir. Yani tazminatta “daha az kusurlu olma” şartı ararken, yoksulluk nafakasında “daha fazla kusurlu olmama” ölçütü esas alınır. Bu ince ayrım, eşit kusurlu tarafların haklarını doğru değerlendirmek için önemlidir.

Yoksulluk ve iştirak nafakası, nafaka artırımı ve şartları için: Nafaka Artırımı Davası ve Nafaka Türleri

Kusurun İspatı ve Deliller

Kusur Hukuka Uygun Delillerle İspatlanır

Boşanmada kusur, her türlü hukuka uygun delille ispatlanabilir. Tanık beyanları, mesajlar (WhatsApp, SMS), e-postalar, fotoğraflar, sosyal medya paylaşımları, kamera kayıtları, banka kayıtları ve darp raporları gibi deliller kusurun ispatında kullanılabilir. Ancak delillerin hukuka uygun yollarla elde edilmiş olması gerekir; hukuka aykırı yolla (örneğin özel hayatın gizliliğini ihlal ederek) elde edilen deliller kural olarak kullanılamaz. Kusurun ve derecesinin doğru ortaya konması hem tazminat hem de nafaka sonuçları açısından belirleyici olduğundan, delillerin usulüne uygun ve eksiksiz sunulması önemlidir.

Boşanmada delil olarak kullanılabilecek WhatsApp, ses kaydı ve mesajların hukuki değeri için: Boşanmada WhatsApp ve Ses Kaydı Delil Sayılır mı?

Kusur Derecesine Göre Tazminat Tablosu

Kusur Durumu	Maddi/Manevi Tazminat	Yoksulluk Nafakası
Tamamen kusursuz	Talep edebilir (karşı taraf kusurluysa)	Talep edebilir
Hafif (daha az) kusurlu	Talep edebilir (karşı taraf daha ağır kusurluysa)	Talep edebilir
Eşit kusurlu	Talep edemez	Talep edebilir (daha fazla kusurlu değilse)
Ağır kusurlu	Talep edemez; aleyhine hükmedilebilir	Kural olarak talep edemez
Tam kusurlu	Talep edemez; aleyhine hükmedilebilir	Talep edemez

Tablo Genel Çerçevedir: Yukarıdaki tablo, kusur derecelerinin tazminat ve nafakaya etkisini genel olarak özetler. Her somut olayda kusur oranları, olayların niteliği ve deliller ayrı ayrı değerlendirilir; sonuç somut olayın koşullarına ve güncel içtihatlara göre değişebilir.

Emsal ve Hukuki Değerlendirme

AİLE HUKUKU — TAZMİNAT İÇİN DAHA AZ KUSUR ŞARTTIRTMK m.174 uyarınca maddi ve manevi tazminata hükmedilebilmesi için, tazminat talep eden eşin diğerinden daha az kusurlu ya da kusursuz olması gerektiği; eşit ya da daha ağır kusurlu eş lehine tazminata hükmedilemeyeceği yönünde yerleşik uygulama mevcuttur.

AİLE HUKUKU — EŞİT KUSURDA TAZMİNAT HÜKMEDİLEMEZTarafların eşit kusurlu olduğu hâllerde, birbirleri lehine maddi ya da manevi tazminata hükmedilemeyeceği; ancak yoksulluk nafakası koşullarının ayrıca ve bağımsız biçimde değerlendirilmesi gerektiği yönünde kararlar bulunmaktadır.

AİLE HUKUKU — AFFEDİLEN OLAY KUSUR SAYILMAZAffedilen ya da hoşgörüyle karşılanan olayların, sonraki boşanma davasında kusurun belirlenmesinde ve tazminatın hesabında dayanak yapılamayacağı; affın örtülü davranışlarla da gerçekleşebileceği yönünde yerleşik uygulama mevcuttur.

AİLE HUKUKU — YOKSULLUK NAFAKASINDA “DAHA FAZLA KUSUR” ÖLÇÜTÜYoksulluğa düşecek eşin, boşanmada diğerinden daha fazla kusurlu olmamak koşuluyla yoksulluk nafakası isteyebileceği; eşit kusurun yoksulluk nafakası talebine kural olarak engel olmadığı yönünde kararlar bulunmaktadır.

AİLE HUKUKU — KUSUR HUKUKA UYGUN DELİLLE İSPATLANIRBoşanmada kusurun her türlü hukuka uygun delille ispatlanabileceği; ancak özel hayatın gizliliğini ihlal ederek hukuka aykırı yolla elde edilen delillerin kural olarak hükme esas alınamayacağı yönünde yerleşik uygulama mevcuttur.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanmada tazminat kusura bağlı mıdır?

Evet. TMK m.174 gereğince maddi ve manevi tazminat, eşlerin kusur derecelerine doğrudan bağlıdır. Tazminat için talep edenin diğer eşten daha az kusurlu ya da tamamen kusursuz olması şarttır. Eşit ya da daha ağır kusurlu eş lehine tazminata hükmedilemez.

Eşit kusur durumunda tazminat alınabilir mi?

Hayır. Mahkeme kusurları aynı ve denk bulursa (eşit kusur), tarafların birbirinden maddi ve manevi tazminat isteme hakkı ortadan kalkar. Ancak eşit kusur yoksulluk nafakasını engellemez; yoksulluk koşulları sağlanıyorsa nafaka ayrıca talep edilebilir.

Ağır kusurlu eş tazminat talep edebilir mi?

Hayır. Evlilik birliğini sarsan olaylarda (sadakatsizlik, şiddet, terk gibi) tamamen ya da çok daha ağır kusurlu olan eş aleyhine tazminata hükmedilir; bu eş karşı taraftan hiçbir şekilde maddi ve manevi tazminat talep edemez. Tazminat, kusursuz ya da daha az kusurlu eşi korur.

Boşanmada maddi ve manevi tazminat farkı nedir?

Maddi tazminat, boşanma yüzünden zedelenen mevcut/beklenen ekonomik menfaatler için ödenir; toptan ya da irat (düzenli) olabilir. Manevi tazminat, hakaret/şiddet/onur kırıcı davranışla kişilik haklarına saldırı sonucu ruhsal zararı karşılar ve kural olarak sadece toptan para olarak hükmedilir. İkisi de kusur şartına tabidir.

Af ve hoşgörü tazminatı nasıl etkiler?

Affedilmiş ya da hoşgörüyle karşılanmış eski olaylar, kusur belirlemesinde ve tazminat hesabında dayanak olamaz. Örneğin affedilip evliliğin sürdürüldüğü bir sadakatsizlik artık gerekçe yapılamaz. Af, sözlü/yazılı (açık) olabileceği gibi evliliği sürdürme gibi davranışlarla örtülü de olabilir.

Boşanmada kusur nasıl ispatlanır?

Kusur, her türlü hukuka uygun delille ispatlanır: tanık, mesaj (WhatsApp/SMS), e-posta, fotoğraf, sosyal medya, kamera/banka kayıtları, darp raporu vb. Ancak deliller hukuka uygun elde edilmelidir; özel hayatın gizliliğini ihlal eden deliller kural olarak kullanılamaz. Kusurun doğru ispatı tazminat ve nafakayı belirler.

Tam kusur ile ağır kusur arasındaki fark nedir?

Tam kusur, eşlerden yalnızca birinin kusurlu olması, diğerinin hiç kusurunun olmamasıdır. Ağır kusur, her ikisinin de kusuru bulunmakla birlikte birinin kusurunun belirgin biçimde daha fazla olmasıdır. Tazminat sonucu benzerdir: tam/ağır kusurlu eş aleyhine hükmedilir, daha az kusurlu ya da kusursuz eş talep edebilir.

Yazarlar Hakkında
Avukat Hüseyin Yurtseven — Parla Hukuk & Danışmanlık, AnkaraBu içerik, Ankara Barosu’na kayıtlı Avukat Hüseyin Yurtseven tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu onaylanmıştır. Parla Hukuk olarak boşanma davalarında kusur tespiti, maddi ve manevi tazminat, yoksulluk nafakası ve delillendirme süreçleri dahil olmak üzere aile hukuku alanında müvekkillere hizmet sunmaktayız. Buradaki bilgiler hukuki tavsiye niteliği taşımaz; her somut olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.

Aile HukukuBoşanmada KusurMaddi Manevi TazminatTMK 174Ankara Boşanma Avukatı

Boşanma davanızda kusur tespiti, maddi ve manevi tazminat ya da nafaka talepleriniz için Avukat Hüseyin Yurtseven ile iletişime geçebilirsiniz.

Ankara Boşanma Avukatı

Parla Hukuk & Danışmanlık — İletişim

Adres: Beştepe Mah. Meriç Cad. No: 5 Milaslı 2000 Plaza A Blok No: 12 (4. Kat) Yenimahalle / Ankara
Telefon: 0 (312) 212 91 07 | GSM: 0 507 158 00 87
E-posta: parlahukuk@gmail.com | @parlahukuk