Ceza Hukuku
Yayınlayan author-avatar
Uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma suçu (TCK 190) nedir? Yer temin etme, donanım sağlama, 5-10 yıl hapis cezası

UYUŞTURUCU KULLANILMASINI KOLAYLAŞTIRMA VE YER TEMİN ETME SUÇU NEDİR? (TCK M. 190)

Uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma suçu; başkalarının uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmasını kolaylaştırmak amacıyla özel yer, donanım veya malzeme sağlamak, kullananların yakalanmasını zorlaştıracak önlemler almak ya da kullanma yöntemleri hakkında bilgi vermektir. Cezası 5 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 1.000 günden 10.000 güne kadar adli para cezasıdır (TCK m. 190/1).

Suçun temel özellikleri şunlardır:

  • Madde vermek şart değil: Suç, uyuşturucunun kendisi verilmeden, yalnızca kullanım ortamı veya araç gereci sağlanarak işlenir.
  • Kast aranır: Yer veya malzemenin, başkasının kullanımını kolaylaştırmak amacıyla sağlanmış olması gerekir.
  • Birlikte kullanma tek başına yeterli değil: Arkadaşlarla aynı evde madde kullanmak, her olayda özel yer temini sayılmaz.
  • Madde de verilmişse: Fail ayrıca TCK 188/3’ten (başkasına verme) sorumlu olur.
  • Görevli mahkeme: Asliye ceza mahkemesidir; suç şikayete bağlı değildir, uzlaşma kapsamında da değildir.
Bu İçerik Hukuki Bilgilendirme Amaçlıdır: Buradaki bilgiler, TCK 190. maddede düzenlenen suçu açıklamak amacıyla kamuya açık mevzuat ve Yargıtay uygulamasına dayanılarak verilmiştir. Bu içerik hiçbir biçimde uyuşturucu kullanımını teşvik etmez. Her somut olay kendi koşulları içinde değerlendirilir.

BU YAZIMIZDA NELER BULACAKSINIZ

  1. TCK 190 Kolaylaştırma Suçu Nedir?
  2. TCK 190. Madde Ne Diyor?
  3. Özel Yer Temin Etme Ne Demektir?
  4. Donanım veya Malzeme Sağlama
  5. Yakalanmayı Zorlaştırma ve Yöntem Bilgisi Verme
  6. Cezası, Nitelikli Hal ve Yargılama
  7. TCK 188, 190 ve 191 Arasındaki Fark
  8. Yargıtay’ın Ölçütleri
  9. Savunmada Öne Çıkan Noktalar
  10. Sıkça Sorulan Sorular
5-10 Yıl HapisTCK 190/1
1.000-10.000 GünAdli para cezası
Asliye CezaGörevli mahkeme
Kast ŞartKolaylaştırma amacı
Uyuşturucu kullanma suçunun cezası ve tedavi-denetimli serbestlik süreci için: TCK 191 Uyuşturucu Kullanma Cezası

TCK 190 Kolaylaştırma Suçu Nedir?

Türk Ceza Kanunu uyuşturucu suçlarını üç ana başlıkta toplar: imal ve ticaret (TCK 188), kullanılmasını kolaylaştırma ve özendirme (TCK 190) ve kullanmak için bulundurma (TCK 191). Kolaylaştırma suçu, bu üçlünün en az bilinen ama cezası en çok şaşırtan maddesidir. Çünkü fail maddeyi satmamış, hatta hiç eline almamış olabilir; yalnızca başkasının kullanımı için ortam hazırlaması 5 yıldan başlayan hapis cezasına yol açar.

Kanun koyucunun amacı, kullanıcıyı değil, kullanımı güvenli ve kolay hale getiren altyapıyı cezalandırmaktır. Bu nedenle suçun cezası, kullanma suçundan (2-5 yıl) belirgin biçimde ağırdır ve kullanıcılara tanınan tedavi ile denetimli serbestlik imkanı bu suçta yoktur.

TCK 190. Madde Ne Diyor?

“Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırmak için; a) Özel yer, donanım veya malzeme sağlayan, b) Kullananların yakalanmalarını zorlaştıracak önlemler alan, c) Kullanma yöntemleri konusunda başkalarına bilgi veren, kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.”5237 SAYILI TÜRK CEZA KANUNU MADDE 190/1 — UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE KULLANILMASINI KOLAYLAŞTIRMA

Madde seçimlik hareketli bir suç tanımlar: sayılan üç hareketten birinin yapılması yeterlidir. Aynı kişi birden fazla hareketi birlikte yapsa da (örneğin hem yer sağlayıp hem gözcülük etse) tek suç oluşur. İkinci fıkra, alenen özendirmeyi ayrı bir suç olarak düzenler; üçüncü fıkra ise sağlık mesleği mensupları için cezayı artırır.

Özel Yer Temin Etme Ne Demektir?

“Özel yer”, kişilerin uyuşturucu maddeyi rahat ve yakalanma kaygısı duymadan kullanabilmesi için tahsis edilen mekandır. Ev, işyeri, depo, bağ evi, otel odası, karavan veya araç olabilir. Yerin faile ait olması gerekmez; kiralanmış ya da fiilen kullanılan bir yer de bu kapsamdadır. Bedel alınması da şart değildir.

ÖZEL YER TEMİNİNDE ARANAN KOŞULLAR

  • Yerin, başkalarının madde kullanımı için tahsis edilmesi
  • Failin bu tahsisi bilerek ve kullanımı kolaylaştırmak amacıyla yapması
  • Yerin kullanıma elverişli ve fiilen sunulmuş olması
  • Kullananların failden başka kişiler olması (kişi kendi kullanımı için yer hazırlarsa bu suç oluşmaz)
Birlikte Kullanma ile Yer Temini Aynı Şey Değildir: Uygulamada en sık karıştırılan nokta budur. Birkaç kişinin bir evde buluşup birlikte madde kullanması, ev sahibini kendiliğinden TCK 190 faili yapmaz. Yargıtay, ev sahibinin de kullanıcılardan biri olduğu ve evin özel olarak başkalarının kullanımına tahsis edilmediği olaylarda eylemin kullanma (TCK 191) kapsamında kalabileceğini kabul etmektedir. Buna karşılık evin süreklilik gösterecek biçimde, gelen gidene açık bir kullanım yerine dönüştürülmesi TCK 190’ı gündeme getirir.
Birlikte satın alma ve birlikte kullanma hallerinde suç vasfı için: Ortak Parayla Birlikte Uyuşturucu Satın Alma

Donanım veya Malzeme Sağlama

Donanım ve malzeme, maddenin kullanılmasına yarayan araç gereçtir: özel düzenekler, pipo ve benzeri içim aparatları, enjektör, ısıtma düzenekleri gibi. Burada sağlanan şey uyuşturucunun kendisi değildir. Madde verilirse eylem artık TCK 188/3 kapsamına girer.

Gündelik hayatta yasal olarak satılan bir eşyanın (örneğin çakmak, kağıt) verilmesi tek başına suç oluşturmaz. Belirleyici olan, eşyanın uyuşturucu kullanımını kolaylaştırmak amacıyla ve bu amaca özgülenerek sağlanmasıdır.

Yakalanmayı Zorlaştırma ve Yöntem Bilgisi Verme

Yakalanmayı Zorlaştıracak Önlemler (TCK 190/1-b)

Kullanım sırasında gözcülük yapmak, kolluğun gelişini haber verecek kamera veya uyarı düzeneği kurmak, kapıları kullanıcıları korumak amacıyla kontrol etmek bu bende girer. Önlemin, kullanım devam ederken ve kullananları korumak için alınmış olması gerekir.

Kullanma Yöntemleri Hakkında Bilgi Verme (TCK 190/1-c)

Maddenin nasıl hazırlanacağı, hangi yolla ve hangi dozda alınacağı konusunda başkasına yol göstermektir. Maddenin nereden temin edileceğini söylemek veya üretim bilgisi vermek bu bendin kapsamında değerlendirilmez; koşulları varsa başka suçlar yönünden incelenir. Tedavi, zarar azaltma veya bilimsel amaçlı açıklamalar kolaylaştırma kastı taşımadığından suç oluşturmaz.

Cezası, Nitelikli Hal ve Yargılama

Başlık TCK 190 Bakımından Durum
Temel ceza 5-10 yıl hapis + 1.000-10.000 gün adli para cezası
Nitelikli hal (190/3) Hekim, diş hekimi, eczacı, kimyager, veteriner, hemşire gibi sağlık mesleği mensuplarında ceza yarı oranında artırılır
Görevli mahkeme Asliye ceza mahkemesi
Şikayet / uzlaşma Şikayete bağlı değildir, uzlaşma kapsamında değildir
HAGB / erteleme Alt sınır nedeniyle kural olarak uygulanamaz
Dava zamanaşımı 15 yıl (TCK 66/1-d)
Müsadere Suçta kullanılan donanım ve malzeme müsadere edilir (TCK 54)

Soruşturma aşamasında gözaltı ve adli kontrol tedbirleri uygulanabilir; koşulları varsa tutuklama da talep edilebilir. Kesinleşen mahkumiyet adli sicile işlenir. Bu konuda ayrıntı için: Uyuşturucu Suçu Sabıkaya İşler mi?

TCK 188, 190 ve 191 Arasındaki Fark

Ölçüt TCK 188/3 (Ticaret / Verme) TCK 190 (Kolaylaştırma) TCK 191 (Kullanma)
Eylem Maddeyi satma, verme, nakletme Yer, donanım, önlem veya yöntem bilgisi sağlama Kullanmak için satın alma, bulundurma, kullanma
Madde el değiştirir mi? Evet Hayır Hayır
Ceza 10 yıldan az olmamak üzere hapis 5-10 yıl hapis 2-5 yıl hapis
Tedavi ve denetimli serbestlik Yok Yok Var (kamu davasının ertelenmesi)
Arkadaşa bedelsiz madde vermenin neden ticaret sayıldığı için: Arkadaşa Bedelsiz Uyuşturucu Vermek (TCK 188/3) | Ticaret suçunun temel cezası için: TCK 188/3 Uyuşturucu Ticareti Cezası
Yardım Etme (TCK 39) ile Karıştırılmamalı: Uyuşturucu ticareti yapan kişiye depo veya araç sağlamak TCK 190 değil, ticaret suçuna iştiraktir. TCK 190 ise yalnızca kullanımın kolaylaştırılmasını kapsar. İddianamede bu ayrımın doğru kurulup kurulmadığı cezayı doğrudan etkiler. Ayrıntı için: Uyuşturucuda Yardım Eden (TCK 39) ve Ceza İndirimi

Yargıtay’ın Ölçütleri

YARGITAY — ÖZEL YER TEMİNİNDE KAST ÖLÇÜTÜ

Yargıtay, sanığın evinde arkadaşlarıyla birlikte madde kullanmasından ibaret eylemin, yerin başkalarının kullanımını kolaylaştırmak amacıyla özel olarak tahsis edildiği ortaya konulmadıkça TCK 190/1 kapsamında değerlendirilemeyeceğini kabul etmektedir. Özel yer temini kastı kanıtlanamıyorsa kolaylaştırma suçundan mahkumiyet kurulamaz.

YARGITAY — MADDE TEMİNİ AYRI SUÇTUR

Yer veya donanım sağlayan kişi kullananlara ayrıca uyuşturucu madde de vermişse, bedel alınıp alınmadığına bakılmaksızın TCK 188/3 uygulanır. Yargıtay, madde temin etme eyleminin kolaylaştırma suçunun unsuru olmadığını, ayrı bir suç oluşturduğunu vurgulamaktadır.

YARGITAY — SOYUT BEYAN YETERLİ DEĞİLDİR

Mahkumiyet için yalnızca bir tanığın ya da diğer şüphelinin soyut beyanı yeterli görülmemekte; yerin kullanım amacıyla tahsis edildiğini gösteren arama tutanağı, ele geçen düzenek ve malzeme, iletişim kayıtları ve tanık anlatımları gibi delillerin birlikte değerlendirilmesi aranmaktadır. Kuşku giderilemiyorsa sonuç sanık lehine yorumlanır.

Şüphenin sanık lehine değerlendirilmesi için: Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi | Evde veya araçta bulunan maddenin kime ait olduğunun belirlenememesi için: Araçta veya Evde Bulunan Uyuşturucu Kime Ait?

Savunmada Öne Çıkan Noktalar

1

Suç vasfının tartışılması

Eylem gerçekten kolaylaştırma mı, yoksa birlikte kullanma mı? Vasfın TCK 191’e dönmesi, tedavi ve denetimli serbestlik yolunu açar.

2

Kastın sorgulanması

Yerin veya malzemenin, başkasının kullanımını kolaylaştırmak amacıyla sağlandığı somut delille kanıtlanmış mı? Olağan kiralama, misafir ağırlama veya bilgisizlik hali kastı ortadan kaldırır.

3

Delillerin hukuka uygunluğu

Konutta yapılan aramanın hâkim kararına veya savcının yazılı emrine dayanıp dayanmadığı, tutanakların usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği incelenir.

4

Tanık ve şüpheli beyanlarının denetimi

Kendi cezasını azaltmak isteyen diğer şüphelilerin beyanları başka delillerle desteklenmedikçe tek başına hükme esas alınmamalıdır.

5

İndirim nedenlerinin ileri sürülmesi

Yaş küçüklüğü, iştirak derecesi ve takdiri indirim nedenleri sonuç cezayı önemli ölçüde değiştirir.

İfade ve yargılama aşamasında müdafi yardımı için: Ceza Davasında Avukat Tutmak Zorunlu mudur? | Gönüllü tedavi ve etkin pişmanlık için: Kendi İsteğiyle Tedavi (TCK 192/4)

Sıkça Sorulan Sorular

Uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma suçunun cezası nedir?
5 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 1.000 günden 10.000 güne kadar adli para cezasıdır (TCK 190/1). Fail hekim, eczacı, hemşire gibi sağlık mesleği mensubu ise ceza yarı oranında artırılır (TCK 190/3).
Evimde arkadaşlarımla uyuşturucu kullanıldıysa yer temin etme suçu oluşur mu?
Her olayda oluşmaz. Suç için evin, başkalarının kullanımını kolaylaştırmak amacıyla tahsis edilmesi gerekir. Yalnızca birlikte kullanmak için bir araya gelinmişse eylem kural olarak TCK 191 (kullanma) kapsamında değerlendirilir. Evin süreklilik gösterecek biçimde kullanım yeri haline getirilmesi ise TCK 190’ı gündeme getirir.
Yer temin eden kişi uyuşturucuyu da verdiyse ne olur?
Bu durumda iki ayrı suç oluşur: yer sağlama nedeniyle TCK 190/1, maddeyi başkasına verme nedeniyle TCK 188/3. Madde bedelsiz verilmiş olsa bile sonuç değişmez; iki suçtan ayrı ayrı ceza verilir.
Kiracım evde uyuşturucu kullanıyorsa ev sahibi olarak sorumlu olur muyum?
Hayır. Bir yeri olağan biçimde kiraya vermek kolaylaştırma kastı taşımaz. Sorumluluk için kiraya verenin, yeri bilerek ve kullanımı kolaylaştırmak amacıyla sağladığının somut delillerle ortaya konması gerekir.
İşletmesinde uyuşturucu kullanılan kafe veya bar sahibi ceza alır mı?
Müşterilerin gizlice madde kullanması işletmeciyi tek başına sorumlu yapmaz. İşletmeci kullanımı bilerek kolaylaştırmış, bunun için oda, bölme veya düzenek ayırmış ya da baskına karşı önlem almışsa TCK 190 uygulanabilir.
TCK 190 suçunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya erteleme mümkün mü?
Cezanın alt sınırı 5 yıl olduğundan, takdiri indirim uygulansa bile sonuç ceza çoğu dosyada 2 yılın üzerinde kalır. Bu nedenle HAGB ve erteleme kural olarak uygulanamaz. Yaş küçüklüğü, teşebbüs veya yardım etme gibi ek indirim nedenleri varsa sonuç değişebilir.
Kolaylaştırma suçunda etkin pişmanlık uygulanır mı?
TCK 192’de sayılan etkin pişmanlık halleri esas olarak imal-ticaret ve kullanma suçlarına göre düzenlenmiştir. TCK 190 maddede açıkça sayılmadığından uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır; somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
TCK 190 suçunda dava zamanaşımı ve görevli mahkeme nedir?
Görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Olağan dava zamanaşımı süresi 15 yıldır (TCK 66/1-d). Suç re’sen soruşturulur; şikayetten vazgeçme davayı düşürmez.
HY

Yazarlar HakkındaAvukat Hüseyin Yurtseven — Parla Hukuk & Danışmanlık, Ankara

Bu içerik, Ankara Barosu’na kayıtlı Avukat Hüseyin Yurtseven tarafından hazırlanmış ve hukuki doğruluğu onaylanmıştır. Parla Hukuk olarak uyuşturucu suçları (TCK 188, 190 ve 191), kolaylaştırma ve yer temin etme isnatları, suç vasfının belirlenmesi, Yargıtay içtihatları ve savunma dahil olmak üzere ceza hukuku alanında müvekkillere hizmet sunmaktayız. Buradaki bilgiler genel bilgilendirme niteliğindedir, hukuki tavsiye değildir ve hiçbir biçimde uyuşturucu kullanımını ya da ticaretini teşvik etmez. Mevzuat ve içtihatlar dönemsel değişebildiğinden, her somut olay güncel mevzuat ışığında değerlendirilmelidir.

Ceza HukukuTCK 190Kolaylaştırma SuçuYer Temin EtmeUyuşturucu SuçlarıYargıtay

Uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma veya yer temin etme isnadıyla ifadeye çağrıldıysanız ya da hakkınızda dava açıldıysa; suç vasfının doğru belirlenmesi, delillerin değerlendirilmesi ve savunmanın kurulması için dosyanızı Avukat Hüseyin Yurtseven ile değerlendirebilirsiniz.

Ankara Ceza Avukatı

Parla Hukuk & Danışmanlık — İletişim
Adres: Beştepe Mah. Meriç Cad. No: 5 Milaslı 2000 Plaza A Blok No: 12 (4. Kat) Yenimahalle / Ankara
Telefon: 0 (312) 212 91 07 | GSM: 0 507 158 00 87
E-posta: parlahukuk@gmail.com | @parlahukuk